Ambtsverslag / Rapportage van een controleur. heden morgen op zijn bakfiets tien ledige kisten stonden
die niet van hem waren, doch dat hij ze had ingele-
verd op naam van zijn patroon bij B v Dijk en het
geld aan zijn patroon terhand had willen stellen.
. Zijn patroon (D v Klaveren) verklaarde mij,
dat zijn knecht nimmer kisten voor hem bij B v Dijk
inleverde, aangezien hij niet betrouwbaar was, doch
dat hij hem op verzoek van zijn Ouders in dienst had
gehouden, maar hem nu direct zou ontslaan.
B v Dijk verklaarde mij later, dat Uijten-
boogaard regelmatig eenige keeren per week, ledige
kisten op naam van zijn patroon inleverde, doch
er nooit aan gedacht heeft, dat deze kisten van diefstal
afkomstig waren.
Uijtenboogaard hield vol dat hij niet wist
hoe voornoemde kisten op zijn bakfiets kwamen
en dat het geld wat hij er voor ving aan zijn
patroon terhand had willen stellen.
Voornoemde kisten zijn door mij rapporteur
in beslag genomen en voorloopig opgeborgen.

Den Heer Bedrijfchef. De Controleur
v/h Marktwezen J.P. Boon.
alhier Dit verslag betreft een onderzoek naar de mogelijke verduistering of diefstal van transportmiddelen (ledige kisten). De kern van de zaak is als volgt:

1. De aanklacht: Een knecht genaamd Uijtenboogaard is aangetroffen met tien lege kisten op zijn bakfiets. Hij claimt dat hij deze namens zijn baas, D. v. Klaveren, heeft ingeleverd bij een zekere B. v. Dijk om het statiegeld of de vergoeding aan zijn baas af te dragen.
2. De getuigenis van de werkgever: D. v. Klaveren ontkent dit stellig. Hij geeft aan dat de knecht juist vanwege zijn onbetrouwbaarheid nooit kisten voor hem mocht inleveren. Hij hield de man slechts uit medelijden met diens ouders in dienst, maar kondigt naar aanleiding van dit incident direct ontslag aan.
3. De getuigenis van de ontvanger: B. v. Dijk bevestigt dat de knecht vaker kisten kwam brengen op naam van zijn patroon, maar beweert dat hij nooit had vermoed dat deze van diefstal afkomstig waren.
4. De verdediging: Uijtenboogaard houdt een tamelijk ongeloofwaardig verhaal vol: hij beweert niet te weten hoe de kisten op zijn bakfiets zijn beland, maar wilde de opbrengst desondanks aan zijn baas geven.
5. Conclusie: De controleur heeft de kisten in beslag genomen in afwachting van verdere afhandeling. Het document biedt een inkijkje in de micro-economie van de stedelijke markten in Nederland (waarschijnlijk Amsterdam of een vergelijkbare grote stad gezien de referentie naar het 'Marktwezen'). In een tijd waarin goederenvervoer nog grotendeels per bakfiets plaatsvond, vormden de houten emballagekisten een constante waarde. Statiegeldfraude of het doorverkopen van andermans kisten was een veelvoorkomende vorm van kleine criminaliteit. De hiërarchische verhoudingen zijn duidelijk zichtbaar: de controleur rapporteert aan zijn chef, en de werkgever beslist direct over het lot van zijn personeel op basis van morele betrouwbaarheid. Het feit dat de knecht "op verzoek van zijn ouders" in dienst was, wijst op een sterke sociale controle en patronagesysteem binnen de arbeidersklasse van die tijd. J.P. Boon Marktwezen