Proces-verbaal (officieel verslag van een opsporingsambtenaar). PRO JUSTITIA
Marktwezen No. 63/202 M. 77/21/11/17.40
Politie te Amsterdam
2de Sectie, 2de Afdeeling
No.

PROCES-VERBAAL

Overtreding van artikel 184, Wetboek van Strafrecht. (Het opzettelijk niet voldoen aan een bevel of vordering door een ambtenaar in de rechtmatige uitoefening zijner bediening gedaan) contra: Albert Jacobus Heeremans, geboren te Amsterdam 27 Januari 1898, van beroep expediteur, wonende Rozenstraat 129 I te Amsterdam (Centrum).

Ik, ondergeteekende, Hendrik Fleijsman, ambtenaar bij het Marktwezen, tevens onbezoldigd veldwachter der Gemeente Amsterdam, verklaar het navolgende: Op Vrijdag 7 Juni 1940, des namiddags te ongeveer 11.10 uur, bevond ik mij voor dienst en in uniform gekleed ter contrôle op de Centrale Markt, gelegen aan de Jan van Galenstraat te Amsterdam in de aldaar staande overdekte Hal. Op datum en tijdstip voornoemd kwam een persoon, die mij later bij onderzoek bleek te zijn genaamd:
ALBERT JACOBUS HEEREMANS,
geboren te Amsterdam, 27 Januari 1898, van beroep expediteur en te wonen Rozenstraat 129 I te Amsterdam-Centrum met een vrachtauto (gekenmerkt G 35039) geladen met aardbeien bedoelde Hal inrijden en begon deze aardbeien aldaar met hulp van eenige knechten te lossen. Bij schriftelijke bekendmaking d.d. 10 Mei 1940 is vanwege den Directeur van het Marktwezen bepaald, dat de Centrale Markt van des namiddags 7.30 uur tot des voormiddags 4.30 uur voor den aanvoer van alle goederen gesloten is. Deze bepaling is officieus zoodanig gewijzigd, dat het bepaalde expediteurs en grossiers is toegestaan de door hen aangevoerde goederen uitsluitend bij daglicht te mogen lossen. Daar het op voornoemd tijdstip in bedoelde Hal geheel donker was, verbood ik, verbalisant, Heeremans, voornoemd met het lossen door te gaan. Heeremans antwoordde mij: "Ik los vannacht, de gesloten wagen van ons komt nog en die moet ook gelost worden". Ik, verbalisant, verklaar dat de "gesloten wagen" een andere vrachtauto van genoemden expediteur is, welke geladen met aardbeien nog op de markt moest aankomen. Inmiddels liet verdachte Heeremans zijn vrachtauto naar een ander gedeelte in bedoelde Hal rijden en begon aldaar opnieuw te lossen. Ik gelastste Heeremans onmiddellijk het lossen te staken en zich van de markt te verwijderen hem de volgende woorden toevoegende: "Heeremans, ik gelast je onmiddellijk met het lossen op te houden en van de markt te gaan". Heeremans gaf mij hierop luid schreeuwend tot antwoord: "Ik blijf lossen. Ik ga niet van de markt. Je moet mij niet zuigen, ga ze bij je thuis zuigen". Ik, verbalisant, vorderde nogmaals van bedoelden Heeremans met het lossen op te houden en de markt te verlaten, tot hem zeggende: "Heeremans, ik vorder van je onmiddellijk met het lossen op te houden en van de markt te gaan". Heeremans voornoemd voldeed hieraan opzettelijk niet en gaf mij tot antwoord: "Ik blijf lossen. Ik ga niet van de markt. Haal maar politie. Ik zal morgen bij Van der Laan wel een boekje over jou opendoen." Ik, verbalisant, verklaar, dat de door Heeremans genoemden Van der Laan, de Directeur van het Marktwezen is. Ik, heb den wachtcommandant van het bureau van politie, gelegen aan den Admiraal de Ruyterweg alhier, met een en ander in kennis gesteld en hem assistentie verzocht. Verdachte Heeremans, voornoemd, en zijn personeel zijn daarna op Vrijdag 7 Juni 1940, des namiddags te ongeveer 11.45 uur door drie agenten van politie, dienstdoende aan voornoemd politiebureau van de Centrale Markt verwijderd. En heb ik hiervan op den eed bij den aanvang mijner bediening afgelegd, opgemaakt, geteekend en gesloten dit proces-verbaal te Amsterdam den 10en Juni 1940.

De ambtenaar bij het Marktwezen voornoemd,
(handtekening) H. Fleijsman * Juridische grondslag: Het document draait om de overtreding van artikel 184 van het Wetboek van Strafrecht: het negeren van een ambtelijk bevel.
* Conflict: De kern van de zaak is een logistiek meningsverschil. De markt was officieel gesloten voor aanvoer tussen 19:30 en 04:30 uur. Hoewel er een uitzondering was voor lossen bij daglicht, was het om 23:10 uur donker. De expediteur weigerde echter te stoppen omdat hij de bederfelijke waar (aardbeien) wilde lossen voordat een tweede vrachtwagen arriveerde.
* Taalgebruik: Het proces-verbaal hanteert de destijds gebruikelijke formele spelling (zoals "ondergeteekende" en "namiddags"). Interessant is het informele citaat van de verdachte: "Je moet mij niet zuigen" (Amsterdams voor treiteren/pesten) en de dreiging om een "boekje open te doen" bij de directeur.
* Handhaving: De situatie escaleert van een verbod naar een bevel en uiteindelijk een vordering, waarna drie politieagenten van het bureau aan de Admiraal de Ruyterweg de verdachte fysiek moeten verwijderen. * Tijdsbeeld: Het incident vindt plaats in juni 1940, slechts enkele weken na de Nederlandse capitulatie en het begin van de Duitse bezetting. Hoewel de bezetting niet direct wordt genoemd, waren marktregels en tijden in deze periode extra scherp vanwege de beginnende distributie en verduisteringsvoorschriften (hoewel hier specifiek over "daglicht" wordt gesproken voor de logistieke uitzondering).
* Locatie: De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat waren het kloppend hart van de voedselvoorziening in Amsterdam.
* Kenteken: Het genoemde kenteken "G 35039" is een provinciaal Noord-Hollands nummerbewijs (de letter G stond voor Noord-Holland).
* Personen: De genoemde "Van der Laan" was destijds inderdaad de directeur van het Gemeentelijk Marktwezen. De verdachte, Heeremans, wordt omschreven als een expediteur uit de Rozenstraat (Jordaan). H. Fleijsman Gemeente Amsterdam Marktwezen Politie