Ambtsbrief (afschrift) van de Brandweer Amsterdam. 24 februari 1939. De Commandant der Brandweer (w.g. Gordijn). De Wethouder voor de Brandweer, Amsterdam. No.15/3/2 M.1939 Afschrift.
No.292 a AZ 1939. No.167 L.M.1939.
CENTRAAL BUREAU
BRANDWEER.
Amsterdam, 24 Februari 1939.

No.1549
Den Heer Wethouder
voor de Brandweer.

    Ter voldoening aan Uw kantbeschikking d.d. 14 Februari j.l. No.292

A.Z.1939, gesteld op het schrijven van den Heer Directeur van het Markt-
wezen, d.d. 8 Februari 1939, heb ik de eer UEd.Achtb. het volgende te be-
richten.
Bij een door mijn dienst ingesteld onderzoek naar de oorzaak van het
ongeval met de marktlamp in perceel Pieter Nieuwlandstraat 106, is ge-
bleken, dat deze niet is gelegen in het draaien aan een verkeerd knopje,
doch in een foutieve bediening van den naald-afsluiter, welke zich bevindt
in de brandstofleiding tusschen het onder druk staande brandstofreservoir-
en de lichtbron.
Indien men de lichtbron wil dooven, dient het handwieltje van den
naald-afsluiter naar rechts te worden gedraaid, tot deze stuit.
De dochter des huizes, welke ter zake ondeskundig was, draaide het
handwieltje evenwel in tegengestelden zin en wel zoo lang, tot de afslui-
ter in zijn geheel uit het pakkingsbusje viel.
Dientengevolge kwam een opening vrij, waaruit onder invloed van den
druk in het brandstofreservoir, petroleum naar buiten spoot, welke daarbij
over de nog steeds brandende lamp vloeide en in brand geraakte.
Waar voor het gebruik van dergelijke lampen ten behoeve van de ver-
lichting van marktkramen geen vergunning krachtens de Algemeene Politie-
verordening wordt vereischt en een verkeerde behandeling van dergelijke
lampen ook op de markten, gevaar voor personen met zich kan brengen, moge
ik U in verband met het bovenstaande voorstellen, Uwen Ambtgenoot voor de
Levensmiddelen, Wasch- en Schoonmaak-, Bad- en Zweminrichtingen te advi-
seeren, met betrekking tot het gebruik van marktlampen, in de te verleenen
standplaatsvergunningen de volgende bepalingen op te nemen:
1e. dat als brandstof voor de met vloeibare brandstof gevulde marktlampen,
geen bezine wordt gebruikt;
2e. dat de naald afsluiter, welke zich bevindt in de brandstofleiding tus-
schen het brandstofreservoir en de lichtbron, van een aanslag voor
den open stand is voorzien.

                                    De Commandant der Brandweer.
                                           w.g. Gordijn. In dit document rapporteert de Commandant van de Amsterdamse Brandweer over een incident in de Pieter Nieuwlandstraat 106. Een brand ontstond doordat de dochter van de bewoner een marktlamp (waarschijnlijk een druk-petroleumlamp) verkeerd bediende. In plaats van de naald-afsluiter dicht te draaien om de lamp te doven, draaide zij deze volledig los, waardoor petroleum onder druk op de brandende lamp spoot.

Naar aanleiding van dit ongeval adviseert de Commandant om de veiligheidseisen voor marktkramen aan te scherpen via de standplaatsvergunningen. Hij stelt twee concrete technische eisen voor:
1. Een verbod op het gebruik van benzine als brandstof (omdat dit veel vluchtiger en gevaarlijker is dan petroleum).
2. De verplichting dat lampen voorzien moeten zijn van een mechanische 'aanslag' (stop), zodat de afsluiter niet per ongeluk volledig uit de lamp gedraaid kan worden. Het document dateert uit februari 1939, een tijd waarin marktkooplieden en particulieren voor verlichting nog vaak afhankelijk waren van draagbare lampen op vloeibare brandstof, zoals de bekende Petromax-lampen. Deze lampen gaven veel licht maar waren bij ondeskundig gebruik brandgevaarlijk.

De brief illustreert de nauwe samenwerking tussen verschillende gemeentelijke diensten (Brandweer, Marktwezen en het wethouderschap) om de openbare veiligheid in de stad te reguleren. De genoemde Pieter Nieuwlandstraat bevindt zich in de Dapperbuurt (Amsterdam-Oost), een wijk die nauw verbonden is met de nabijgelegen Dappermarkt, wat verklaart waarom er in een woonhuis ("perceel") een marktlamp aanwezig was. De ondertekening "w.g. Gordijn" verwijst naar de toenmalige commandant, een bekende figuur in de geschiedenis van de Amsterdamse brandweer.