Getypte ambtelijke brief (waarschijnlijk een doorslag op dun papier). 25 juli 1940. De Directeur (van de Centrale Markt, Amsterdam). [Handgeschreven:] extra

vP/HG.

77/25/3 H.
1
25 Juli 1940.

Uitsluiting van Centrale
Markt van M. Brander.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

In bijlage dezes heb ik de eer U een afschrift te doen toekomen van een op 18 Juli jl. door den controleur H. Fleysman opgemaakt rapport, waaruit blijkt, dat M. Brander, Zwanenburgwal 66, wien als overkruier toegang tot de Centrale Markt is verleend, zich aldaar op 16 Juli jl. heeft schuldig gemaakt aan diefstal van 11 kisten ten nadeele van den grossier P. Ch. Eykelboom. Ingevolge artikel 35 lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt heb ik Brander voornoemd gestraft met ontneming van het recht van toegang tot die markt voor de periode van 20 Juli tot en met 2 Augustus 1940.

Ik moge U beleefd verzoeken wel te willen bevorderen, dat hij door Burgemeester en Wethouders, in aansluiting op bovenvermelde straf, ingevolge het tweede lid van vorenaangehaald artikel, wordt gestraft met ontneming van het bedoelde recht voor den tijd van zes maanden, zulks met ingang van 3 Augustus a.s.

Brander voornoemd heeft eerst sedert 1 Januari jl. toegang tot de Centrale Markt en hij heeft zich daar tevoren nog niet aan een strafbaar feit schuldig gemaakt.

De Directeur, * Kernboodschap: De directeur van de Centrale Markt rapporteert een diefstal door een marktwerker (overkruier) en verzoekt de wethouder om een strengere straf op te leggen dan hijzelf bevoegd is te doen.
* De overtreding: M. Brander heeft op 16 juli 1940 elf kisten gestolen van grossier P. Ch. Eykelboom.
* Juridische grondslag: Er wordt verwezen naar Artikel 35, lid 1 en 2 van het 'Reglement op de Centrale Markt'.
* Strafmaat: De directeur heeft de dader reeds voor twee weken geschorst. Hij adviseert het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) om deze uitsluiting te verlengen naar zes maanden.
* Persoonlijke omstandigheden: De directeur merkt op dat Brander pas sinds begin dat jaar op de markt werkt en geen eerdere overtredingen op zijn naam heeft staan. Dit kan zowel als verzwarend (kort dienstverband, nu al diefstal) of verzachtend (geen recidive) worden gelezen, maar wordt hier feitelijk gepresenteerd. * Historische periode: De brief dateert van juli 1940, slechts twee maanden na de Nederlandse capitulatie aan nazi-Duitsland. De Nederlandse bureaucratie en gemeentelijke diensten functioneerden in deze fase nog grotendeels volgens de vooroorlogse structuren, maar wel onder toezicht van de bezetter.
* Locatie: Hoewel de stad niet expliciet wordt genoemd, verwijzen de 'Centrale Markt' en het adres 'Zwanenburgwal 66' direct naar Amsterdam. De Zwanenburgwal lag in het hart van de Joodse buurt; in 1940 was dit een levendig handelscentrum, maar het zou spoedig het epicentrum worden van de nazi-vervolgingen.
* Beroep: Een 'overkruier' was een handarbeider die met een kruiwagen of steekwagen goederen transporteerde voor handelaren op de markt. Het was zwaar, fysiek werk.
* Handelsethiek: Diefstal op de markt werd zeer hoog opgenomen, omdat de efficiëntie van de voedseldistributie afhankelijk was van onderling vertrouwen tussen grossiers en personeel. Een uitsluiting van zes maanden betekende voor een overkruier in feite een langdurig verlies van inkomen.