Proces-verbaal (uittreksel/verhoorverslag). 31 augustus 1940. achter het pakhuis van grossier Keizer, gelegen op de Centrale Markt aan de Westelijke zijde van de Hal, negen kisten, welke aan Keizer toebehoorden, gemerkt "Geldermalsen" op een driewielig transportrijwiel geladen en vervolgens meegenomen. Ik had het plan een partij peren, welke ik bij Van der Horst in de Hal had gekocht, in bedoelde kisten over te storten. Op pier C werd ik door den zoon van Keizer aangehouden en bekende ik hem desgevraagd de kisten van achter zijn pakhuis te hebben weggehaald. Het was mijn bedoeling de kisten ten tijdelijke te gebruiken. Ik had van niemand toestemming bedoelde kisten mee te nemen of te gebruiken. De kisten, welke U mij vertoont (Ik, verbalisant vertoon verdachte Wertheim de door mij in beslag genomen kisten) zijn dezelfde als waaromtrent ik U verklaar. Meer kan ik U in deze niet verklaren. Na duidelijke voorlezing volhardt hij bij zijn verklaring en teekent deze.

Ik, verbalisant, verklaar, dat mij bij onderzoek is gebleken, dat verdachte Wertheim op Donderdag 29 Augustus 1940, bij den door hem genoemden groenten- en fruithandelaar Van der Horst in diens pakhuis Hal 17 op de Centrale Markt alhier een partij peren heeft gekocht. Verder verklaar ik, dat indien het de bedoeling van verdachte Wertheim was de door hem gekochte peren in meergenoemde leege kisten te storten, hij zulks had kunnen doen, zonder bedoelde kisten naar pier C te vervoeren, daar bedoelde pier aan den anderen kant van de Centrale Markt is gelegen. Tevens wil ik, verbalisant, hieraan toevoegen, dat op meergenoemde pier C de Emballage Centrale is gevestigd, alwaar men leege kisten van verschillende veilingen in ontvangst neem en daarvoor het verschuldigde statiegeld betaalt.

Vervolgens vertoonde ik, verbalisant, verdachte Wertheim aan aangever C. Keizer en aan getuige G. Keizer, voornoemd, die ieder afzonderlijk, doch gelijkluidend verklaarden: "De persoon, dien U mij toont, is dezelfde als bedoeld in de door mij aan U afgelegde verklaring."

Een van de door mij, verbalisant, in beslag genomen kisten zal door mij behoorlijk gewaarmerkt worden gedeponeerd ter Griffie van de Arrondissements-Rechtbank te Amsterdam, terwijl de overige acht kisten door mij aan den eigenaar C. Keizer, voornoemd, zijn teruggegeven. En heb ik hiervan op den eed bij den aanvang mijner bediening afgelegd, opgemaakt, geteekend en gesloten dit proces-verbaal te Amsterdam, den 31sten Augustus 1900 veertig.

De ambtenaar van het Marktwezen voornoemd,
(ondertekening) A. Kleijsmans

Gezien:
De Commissaris van Politie,
Chef in opgemelde sectie en afdeeling, Het document is een verslag van een verhoor en een daaropvolgend rechercheonderzoek naar de diefstal van negen veilingkisten. De verdachte, Wertheim, voert aan dat hij de kisten enkel "te leen" nam om peren in te vervoeren. De verbalisant (de ambtenaar van het Marktwezen) ontkracht dit verweer echter met een logische observatie: de verdachte werd aangehouden bij Pier C, aan de andere kant van de markt.

De cruciale aanwijzing voor kwade opzet is dat de Emballage Centrale op Pier C gevestigd was. Hier kon men statiegeld innen voor lege kisten. De verbalisant concludeert hiermee indirect dat Wertheim de kisten niet wilde gebruiken voor transport, maar deze wilde inleveren voor eigen geldelijk gewin (statiegeld-fraude). Een van de kisten wordt als bewijsstuk ("corpus delicti") ingediend bij de rechtbank, de rest gaat terug naar de rechtmatige eigenaar. Dit document stamt uit augustus 1940, de vroege periode van de Duitse bezetting van Nederland. De Centrale Markt in Amsterdam (het huidige Food Center aan de Jan van Galenstraat) was het logistieke hart van de voedselvoorziening in de stad.

In die tijd waren verpakkingsmaterialen zoals houten veilingkisten schaars en kostbaar; er zat een strikt statiegeldsysteem op om hergebruik te garanderen. Kleine vergrijpen zoals deze werden serieus genomen om de orde op de markt te handhaven. Opvallend is de achternaam van de verdachte, Wertheim. In de zomer van 1940 begonnen de eerste anti-Joodse maatregelen van de bezetter vorm te krijgen, hoewel dit specifieke proces-verbaal een puur strafrechtelijke afhandeling van een marktvergrijp lijkt te zijn.