Rapport / Ambtelijke brief. 7 april 1940 (bijlage bij een brief van 10 april 1940). Behoort bij brief no. 82/3/1 M. d.d. 10 April 1940 aan den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen van den Directeur van het Marktwezen.

Rapport inzake luchtbescherming en de openingsuren der
Centrale Markt.

Amsterdam, 7 April 1940.

Den Heer Directeur
van het Marktwezen,

In het Reglement op de "Centrale Markt" zijn de openingsuren voor
die markt vastgesteld als volgt:
Januari en Februari vanaf 6.30 uur v.m. Zaterdags vanaf 5.30 uur v.m.
Maart en April " 6.- uur v.m. " " 5.30 uur v.m.
Mei t/m September " 5.30 uur v.m. " " 5.- uur v.m.
October en November " 6.- uur v.m. " " 5.30 uur v.m.
December " 6.30 uur v.m. " " 5.30 uur v.m.
Bij deze openingsuren vindt de handel gedurende 7 maanden per
jaar geheel of gedeeltelijk plaats bij kunstlicht.

Het behoeft geen betoog, dat aangezien het marktterrein verlicht
wordt door ± 225 lichtmasten en -armen met lampen van 300 tot 1000 kaars
lichtsterkte, dit terrein een gemakkelijk te vinden doelwit voor vijande-
lijke vliegers zou zijn, gesteld dat de verlichting niet reeds bij voor-
baat in oorlogstijd blijvend moet worden gedoofd.

Aangezien het marktterrein tijdens de markturen bevolkt is met
duizenden menschen, zou, indien een vliegeraanval plaats vindt, waarbij
plotseling al het kunstlicht gedoofd moet worden, een ramp door verwarring
onvermijdelijk zijn.

Om genoemd gevaar te verkleinen zag ik gaarne, dat U de hierna
te noemen openingsuren van de Centrale Markt besprak met den handel en
aandrong op invoering daarvan.
Januari en Februari vanaf 8.- uur v.m. ook des Zaterdags.
Maart en April " 7.- " " " " "
Mei t/m September " 6.- " " " " "
October en November " 7.- " " " " "
December " 8.- " " " " "

In afwijking van het bovenstaande moet, in geval van werkelijk
intredend luchtgevaar, de opening van de Centrale Markt in de maanden
December, Januari en Februari vastgesteld worden op 9 uur v.m. ; in plaats
van op 8 uur v.m.

Bij invoering van deze openingsuren geschiedt de handel bij dag-
licht. Ontsteking van het kunstlicht is dan tijdens de markturen niet
noodig.

Bij een vliegeraanval buiten de markturen, kan, indien niet
reeds blijvende verduistering is voorgeschreven, de nachtverlichting van
de markt met één handgreep uitgeschakeld worden en is het marktterrein
volslagen duister. * Probleemstelling: De huidige openingsuren dwingen de markt om vroeg in de ochtend te opereren met massale kunstmatige verlichting (225 masten). Dit maakt het terrein kwetsbaar voor luchtaanvallen ("vijandelijke vliegers").
* Veiligheidsrisico: Naast het zijn van een doelwit, wordt gewezen op het gevaar van paniek. Als de lichten plotseling uitgaan terwijl er duizenden mensen aanwezig zijn, dreigt er een ramp door verwarring.
* Voorgestelde oplossing: De openingsuren verschuiven naar later in de ochtend (tussen 6:00 en 8:00 of zelfs 9:00 uur), zodat de handel volledig bij daglicht kan plaatsvinden. Dit elimineert de noodzaak voor kunstlicht tijdens markturen.
* Technische voorziening: Het document vermeldt dat de verlichting met "één handgreep" centraal uitgeschakeld kan worden voor situaties buiten de markturen.
* Visuele markeringen: De rode onderstrepingen vestigen de aandacht op de kern van het probleem (de 7 maanden kunstlicht) en de voorgestelde wijziging voor de zomermaanden. Dit document is geschreven op 7 april 1940, slechts ruim een maand voor de Duitse inval in Nederland (10 mei 1940). Het bevindt zich in de periode van de "Phoney War" (Schemeroorlog), waarin de dreiging van een conflict zeer reëel was en de Nederlandse overheid koortsachtig werkte aan passieve luchtbescherming en verduisteringsmaatregelen.

De Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam) was cruciaal voor de voedselvoorziening van de stad. Het feit dat ambtenaren zich zo kort voor de invasie bezighielden met de logistieke afstemming tussen veiligheid (verduistering) en de dagelijkse handel, illustreert de spanning tussen het normale leven en de naderende oorlogsdreiging. De term "vijandelijke vliegers" verwijst indirect naar de Luftwaffe, hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was.