Getypt rapport/briefbijlage. 7 april 1940 (rapportdatum), 10 april 1940 (briefdatum). Directeur van het Marktwezen. Wethouder voor de Levensmiddelen. Behoort bij brief no. 82/3/1 M. d.d. 10 April 1940 aan den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen van den Directeur van het Marktwezen.

Rapport inzake luchtbescherming en de openingsuren der
Centrale Markt.

Amsterdam, 7 April 1940.

Den Heer Directeur
van het Marktwezen,

In het Reglement op de "Centrale Markt" zijn de openingsuren voor
die markt vastgesteld als volgt:
Januari en Februari vanaf 6.30 uur v.m. Zaterdags vanaf 5.30 uur v.m.
Maart en April " 6.- uur v.m. " " 5.30 uur v.m.
Mei t/m September " 5.30 uur v.m. " " 5.- uur v.m.
October en November " 6.- uur v.m. " " 5.30 uur v.m.
December " 6.30 uur v.m. " " 5.30 uur v.m.
Bij deze openingsuren vindt de handel gedurende 7 maanden per
jaar geheel of gedeeltelijk plaats bij kunstlicht.
Het behoeft geen betoog, dat aangezien het marktterrein verlicht
wordt door ± 225 lichtmasten en -armen met lampen van 300 tot 1000 kaars
lichtsterkte, dit terrein een gemakkelijk te vinden doelwit voor vijande-
lijke vliegers zou zijn, gesteld dat de verlichting niet reeds bij voor-
baat in oorlogstijd blijvend moet worden gedoofd.
Aangezien het marktterrein tijdens de markturen bevolkt is met
duizenden menschen, zou, indien een vliegeraanval plaats vindt, waarbij
plotseling al het kunstlicht gedoofd moet worden, een ramp door verwarring
onvermijdelijk zijn.
Om genoemd gevaar te verkleinen zag ik gaarne, dat U de hierna
te noemen openingsuren van de Centrale Markt besprak met den handel en
aandrong op invoering daarvan.
Januari en Februari vanaf 8.- uur v.m. ook des Zaterdags.
Maart en April " 7.- " " " " "
Mei t/m September " 6.- " " " " "
October en November " 7.- " " " " "
December " 8.- " " " " "
In afwijking van het bovenstaande moet, in geval van werkelijk
intredend luchtgevaar, de opening van de Centrale Markt in de maanden
December, Januari en Februari vastgesteld worden op 9 uur v.m.; in plaats
van op 8 uur v.m.
Bij invoering van deze openingsuren geschiedt de handel bij dag-
licht. Ontsteking van het kunstlicht is dan tijdens de markturen niet
noodig.
Bij een vliegeraanval buiten de markturen, kan, indien niet
reeds blijvende verduistering is voorgeschreven, de nachtverlichting van
de markt met één handgreep uitgeschakeld worden en is het marktterrein
volslagen duister. * Taalgebruik: Het document is geschreven in formeel-ambtelijk Nederlands van voor de spellinghervorming van 1947 (gebruik van de 'buigings-n' zoals in "den Heer", "menschen", "noodig").
* Inhoudelijke kern: De kern van het rapport is een veiligheidsadvies. De auteur stelt voor om de markt later te laten openen zodat er uitsluitend bij daglicht gewerkt kan worden. De huidige situatie (in 1940) waarbij 225 krachtige lichtmasten branden, maakt de markt tot een te gemakkelijk doelwit ("doelwit voor vijandelijke vliegers") en verhoogt het risico op paniek bij een plotselinge stroomuitschakeling tijdens een aanval.
* Technische details: Er wordt gesproken over lampen met een sterkte van 300 tot 1000 'kaars' (de toenmalige eenheid voor lichtsterkte, tegenwoordig candela). Ook wordt vermeld dat de nachtverlichting centraal ("met één handgreep") kan worden uitgeschakeld. Dit document is van cruciaal historisch belang vanwege de datum: 7 april 1940. Dit is slechts iets meer dan een maand voordat nazi-Duitsland Nederland binnenviel (10 mei 1940). De spanning in Nederland was op dat moment tastbaar. De overheid en gemeentelijke instanties waren koortsachtig bezig met de Luchtbeschermingsdienst (LBD) en verduisteringsmaatregelen.

De Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was de spil in de voedselvoorziening van de hoofdstad. Een aanval op dit terrein zou niet alleen duizenden slachtoffers kunnen eisen onder de kooplieden en arbeiders, maar ook de voedselketen ernstig kunnen ontregelen. Het document illustreert de pragmatische manier waarop de stad zich probeerde voor te bereiden op de dreigende luchtoorlog door dagelijkse routines en regelgeving aan te passen aan de nieuwe militaire realiteit.