← Terug
Archief 745
Inventaris 745-338
Pagina 211
Dossier 17
Jaar 1940

Notulen van een vergadering (Commissie van Advies voor de Centrale Markt).

Donderdag 25 juli 1940.

Samenvatting

Deze notulen leggen een specifiek conflict vast binnen het Amsterdamse marktwezen aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. De kern van de discussie is de spanning tussen de officiële regels van de Centrale Markt (aan de Jan van Galenstraat) en de informele, "clandestiene" praktijk op het Waterlooplein. **Kernpunten:** * **Reglementering:** Men probeert de Centrale Markt te beschermen door kopers te verplichten hun waar uitsluitend bij daar gevestigde grossiers te betrekken. * **De "Clandestiene" Markt:** Al meer dan tien jaar wordt er op zondagochtend op het Waterlooplein een informele fruitmarkt gehouden. Ondanks dat dit in strijd is met de APV en marktverordeningen (die zondaghandel verbieden), werd dit gedoogd. * **Economische schaal:** De markt is aanzienlijk, met tot 25 groothandelaren en 800 kopers (voornamelijk straatventers). * **Handhaving en controle:** De discussie verschuift aan het einde naar de status van de venters. Men stelt vast dat veel kopers geen geldige vergunning hebben voor de verkoop van fruit, maar bijvoorbeeld alleen voor vis of lompen.

Historische Context

De datum van deze vergadering, **25 juli 1940**, is historisch zeer relevant. Nederland is op dat moment ruim twee maanden bezet door nazi-Duitsland. Hoewel de bezetting in deze notulen niet expliciet wordt genoemd, is de sfeer van toenemende regulering en controle voelbaar. Het **Waterlooplein** lag in het hart van de Joodse buurt van Amsterdam. Veel van de aanwezigen (zoals secretaris Mr. A. van Praag en de leden Polak en Neeter) waren bekende figuren binnen de Joodse gemeenschap. Mr. Arnold van Praag zou later een prominente rol spelen in de Joodse Raad. De discussie over de markt op het Waterlooplein raakt dus direct aan de economische levensader van deze buurt, kort voordat de bezetter restricties specifiek gericht tegen Joodse marktkooplieden en burgers begon in te voeren. De tekst toont een overgangsfase waarbij de stad nog probeert volgens de eigen verordeningen (zoals de APV) te besturen, terwijl de druk op de voedselvoorziening en distributie onder de bezetting begon toe te nemen.

Genoemde Personen

A. van Praag

Thema's

Duitsland/Oosten Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Marktwezen Politie

Transcriptie

D/G. N o t u l e n van de twaalfde vergadering van de Commissie van Advies voor de Centrale Markt, gehouden op Donderdag 25 Juli 1940 te 2½ uur n.m. A a n w e z i g : De Voorzitter: Dr.A.v.d.Laan; de Secretaris: Mr.A.v.Praag; de leden J.F.Barends, M.v.d.Brink, N.J.Dinkgreve, W.F.Dykstra, P.F.du Maine, P.J.v.d.Mey, [gebracket: B.Polak, M.E.Neeter], S.Presser en later L.Seegers: de plaatsvervangende leden: Van Groningen en G.Kramer; benevens de bedryfschef de heer J.Broerse. [In de linkermarge handgeschreven:] Hr. Van Rijn [met verbindingslijn naar de presentielijst]. A f w e z i g met kennisgeving: het lid W.Bol. De a g e n d a luidt: 1. Goedkeuring notulen van de 11e vergadering d.d. 22 April jl. 2. Mededeelingen en ingekomen stukken. 3. Bespreking fruitmarkt op Zondag op het Waterlooplein; 4. Openingsuren Centrale Markt. 5. Rondvraag. De Voorzitter opent de vergadering en stelt aan de orde punt 1 der agenda: <u>Goedkeuring notulen van de 11e vergadering d.d. 22 April jl.</u> Deze worden ongewijzigd goedgekeurd. Daar er geen mededeelingen en ingekomen stukken zyn, stelt de Voorzitter onmiddellyk punt 3 der agenda aan de orde: <u>Bespreking fruitmarkt op Zondag op het Waterlooplein.</u> De Voorzitter zegt, dat hy het onderhavige punt op de agenda heeft geplaatst, in verband met een wyziging van artikel 5 van het Reglement Centrale Markt, dat thans bepaalt, dat als koopers tot de Centrale Markt alleen worden toegelaten, personen, die hun waren uitsluitend van de op de Centrale Markt gevestigde grossiers betrekken. Reeds sedert meer dan tien jaren wordt in de zomermaanden (Juni, Juli, Augustus tot half September) op het Waterlooplein des Zondagsmorgens clandestien een markt gehouden, waar ~~naast~~ zacht fruit (aardbeien, kersen, bessen en pruimen) door grossiers aan koopers (naast enkele winkeliers vrywvel uitsluitend venters) wordt verkocht. Ofschoon deze markt in stryd is met artikel 344a der Algemeene Politie Verordening – dat het verkoopen op den openbaren weg verbiedt van goederen waarvoor een markt/is aangewezen – en met de Verordening op den Dienst van het Marktwezen (artikel 6 dier Verordening bepaalt, dat de dagmarkten slechts op werkdagen mogen worden gehouden) is tegen het houden dezer ~~historisch gegroeide~~ markt tot nu toe niet opgetreden. Wel is enkele jaren geleden als tegenhanger van deze clandestiene markt op de Centrale Markt ingesteld een zoogenaamde Zaterdagmiddagmarkt voor zacht fruit, doch deze laatste heeft de Zondagechtendmarkt niet kunnen verdringen. In den druksten tyd wordt de clandestiene Zondagochtendmarkt op het Waterlooplein bezocht door ± 20 à 25 grossiers en 700 à 800 koopers. Zooals hierboven reeds is meegedeeld, wordt deze markt hoofdzakelyk bezocht door venters; [doorgehaald: doch dit zyn niet alle venters, die in het bezit van een geldige ventvergunning zyn. Er komen vele venters zonder ventvergunning, en venters, die wel in het bezit van een geldige ventvergunning zyn, doch die in hun ver...] [Handgeschreven toevoeging onderaan:] alleen andere artikelen dan fruit (bijv. lompen of visch) mogen verkoopen. [Marge-aantekening links bij de laatste alinea:] /-plaats