Notulen/verslag van een vergadering (Commissie- of raadsvergadering). Omstreeks mei/juni 1940 (verwijst naar een lijst tot 13 oktober 1940 en een vorige vergadering van 22 april jl.). [Handgeschreven bovenaan:] De Voorzitter zegt, dat met deze en dergelijke handelsrisico’s geen rekening kan worden gehouden.

-3-

algemeen goede aardbeien.
De heer V.d. Mey is van meening, dat er zelfs geen behoefte is aan een extra markt op Zaterdagavond. Spreker wyst erop, dat de markt op Zaterdagochtend voor wat [handgeschreven doorgehaald: den] [handgeschreven: verkoop van] fruit betreft, reeds zeer slecht is. De winkeliers durven immers [handgeschreven doorgehaald: des morgens] [handgeschreven: byna] geen fruit te koopen, omdat zy bang zyn, dat zy met dit fruit blyven zitten, daar de venters [handgeschreven doorgehaald: des middags en des Zondagsmorgens] [handgeschreven: des avonds] met versch fruit op straat komen; [handgeschreven doorgehaald: waar-door] het publiek van de bona fide winkeliers geen fruit [handgeschreven doorgehaald: koopt] [handgeschreven: afneemt].

[Marge links handgeschreven bij de heer V.d. Mey:] + koopt

De Voorzitter antwoordt, dat de vorige spreker uit het oog verliest, dat het hier een bestaande toestand betreft; ook thans reeds wordt er sedert jaren een markt op Zaterdagmiddag op de Centrale Markt gehouden. Indien men een en ander gaat verbieden, maakt men het venten op Zondag onmogelyk. Spreker wyst erop, dat de belanghebbende grossiers zelf prys stellen op het houden van een markt op Zaterdag[doorgehaald: middag] [handgeschreven: avond].
De heer Broerse wyst er nog op, dat het weer in deze een belangryke factor is. Als de venter gedwongen wordt om Zaterdagmiddag of Zaterdagavond zyn inkoopen voor den Zondag te doen, dan moet hy rekening gaan houden met het weer op Zondag. Immers indien het weer dien dag slecht is, dan [doorgehaald: zit de venter met den] handel, dien [handgeschreven: de venter] [handgeschreven: dien] vorigen dag heeft gekocht [handgeschreven: onverkoopbaar].
De heer Kramer acht het wel gewenscht, dat er een tusschenmarkt wordt gehouden tusschen des Zaterdagsmorgens en des Maandagsmorgens.
De Voorzitter stelt, gehoord de discussies, voor Burgemeester en Wethouders voor te stellen de Zondagochtendmarkt op het Waterlooplein te verbieden en daarvoor in de plaats te stellen als proef een markt op Zaterdagavond.
De heer Presser heeft tegen het eerste gedeelte van het voorstel geen bezwaar, doch wel tegen het tweede, daar hy van meening blyft, dat de venter niet in staat is om op Zaterdagavond te koopen.
De Voorzitter antwoordt, dat dit aan de practyk moet worden overgelaten; men kan hiermede gedurende een seizoen een proef nemen. [handgeschreven: Bovendien blyft het]
De heer Dykstra dringt erop aan, de Zaterdagavondmarkt slechts te doen houden gedurende de maanden Juni en Juli, dat is dus in den tyd dat de kersen en aardbeien aan de markt komen.

[Marge links handgeschreven bij de heer Dykstra:] te koopen op Zaterdagmiddag daar de Centrale Markt reeds nu / en dagelijks mag worden gehouden tot 6 uur 's avonds.

De vergadering besluit na ampele discussie met algemeene stemmen te adviseeren, de Zondagochtendmarkt op het Waterlooplein te verbieden, [doorgehaald: doch] [handgeschreven: en] daarvoor in de plaats te stellen een markt op Zaterdagavond tot uiterlyk 10 uur gedurende de maanden Juni en Juli voor den verkoop van kersen [doorgehaald: en] aardbeien.

De vergadering is verder van meening, dat aan een dergelijke markt in de maanden Augustus en September geen behoefte is, omdat de peren en pruimen heel goed des Zaterdagsmorgens op de Centrale Markt kunnen worden gekocht. Er is dan voldoende fruit op de markt, zoodat er geen behoefte aan is om hiervoor des avonds ook nog een markt te houden; de vergadering acht het [doorgehaald: dan ook] [handgeschreven: ook nog] voor dit seizoen van belang, dat de clandestiene fruitmarkt op Zondag op het Waterlooplein zoo spoedig mogelyk wordt verboden.

[Marge links handgeschreven bij de laatste alinea:] 1. in verband hiermede,

De Voorzitter stelt vervolgens punt 4 der agenda aan de orde:
Openingsuren Centrale Markt.
De Voorzitter overhandigt den leden een lystje, waaruit de uren van Zonsopgang en de openingsuren der Centrale Markt blyken.
Lystje overnemen tot aan 13 October 1940
Spreker herinnert eraan, dat in de laatst gehouden vergadering der Commissie op 22 April jl. uitvoerig over het onderhavige onderwerp is gesproken; in principe was met het er toen over eens, dat in * Kern van het debat: De discussie draait om de concurrentie tussen reguliere winkeliers en straatventers. Winkeliers ervaren nadeel van venters die op zondag vers fruit verkopen dat zij zaterdagavond hebben ingekocht.
* De verschuiving: Er wordt besloten de "clandestiene" of ongewenste zondagochtendmarkt op het Waterlooplein te verbieden en te vervangen door een legale proefmarkt op zaterdagavond (tot 22:00 uur), specifiek voor zacht fruit (kersen en aardbeien) in de maanden juni en juli.
* Economische argumenten: De heer V.d. Mey voert aan dat winkeliers risico mijden ("bang zyn"), terwijl de Voorzitter en de heer Broerse wijzen op de noodzaak voor venters om ergens hun waar te kunnen betrekken zonder onnodig weersrisico te lopen.
* Logistiek: De "Centrale Markt" (de voorloper van het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) speelt een centrale rol als inkooppunt. De openingstijden worden gekoppeld aan zonsopgang. Dit document stamt uit een roerige periode in de Nederlandse (markt)geschiedenis. Hoewel de datum oktober 1940 wordt genoemd, ademt het document de sfeer van de ambtelijke overgangsperiode vlak na de Duitse inval (mei 1940). De discussie over het Waterlooplein is historisch significant; dit plein was het hart van de (vaak Joodse) handel in Amsterdam.

De regelgeving rondom markttijden was streng en bedoeld om de openbare orde en de zondagsrust te bewaren, maar ook om de belangen tussen de gevestigde middenstand (winkeliers) en de ambulante handel (venters) te middelen. De overgang van zondag- naar zaterdagavondhandel was een gevoelig dossier in de Amsterdamse gemeentepolitiek van die tijd.