Ambtelijke brief/rapportage 25 juni 1940 J. Benz (waarschijnlijk een marktmeester of toezichthouder) Den Heer Inspecteur (van het Marktwezen) Dapperstraat 25 Juni 1940

Inschrijven

Den Heer
Nº 05/39/M. 1940 2/7 Inspecteur

Mij is het niet mogelijk om orde te krijgen in de chaos, wat de kramenverhuurderij aangaat. Dan haalt A. weer een stal weg omdat er een klant van B. op komt te staan, dan is het weer de losse plaatsen waar ellende over is, en dat gebeurt altijd op zaterdag als je zelf te weinig tijd hebt om dat alles uit te pluizen. Haal je dan de betrokken stallenverhuurders bij elkaar, dan ontkent de een tegenover de ander.
Zou het geen aanbeveling verdienen om van die plaatsen welke die dag niet bezet zijn, de stallen maar weg te laten nemen, en er alleen die stallenverhuurder er een stal te laten plaatsen wiens klant voor die dag die plaats toegewezen krijgt. Ook zou het m.i.: aanbeveling verdienen het aantal plaatsen waar een kraam gezet moet worden (ik bedoel het stuk markt tusschen Mauritskade en Pieter Vlamingstraat) elke zaterdag gelijkelijk over de stallenverhuurders te verdeelen, b.v: zoo,

4 stallenverhuurders 14 plaatsen

J. Benz * Problematiek: De brief schetst een beeld van operationele chaos op de Dappermarkt. De kern van het probleem ligt bij de "stallenverhuurders" (ondernemers die de fysieke kramen verhuren en plaatsen). Er is sprake van onderlinge ruzie over standplaatsen, waarbij verhuurders elkaars materiaal verwijderen. Dit escaleert vooral op de drukke zaterdagen.
* Bestuurlijke oplossing: Benz stelt twee concrete maatregelen voor:
1. Een strikter koppelingsbeleid: een stal mag alleen geplaatst worden als er een specifieke toewijzing is aan een marktkoopman voor die dag.
2. Een rotatiesysteem: een eerlijke, wekelijkse verdeling van het aantal te plaatsen kramen over de vier actieve verhuurbedrijven (hier aangeduid met initialen B, G, P en V) voor het specifieke marksegment tussen de Mauritskade en de Pieter Vlamingstraat.
* Toon: De schrijver hanteert een zakelijke maar dringende toon ("ellende", "chaos"). Het document getuigt van de praktische hoofdbrekens die de dagelijkse marktordening met zich meebracht. * Historisch kader: De brief is gedateerd op 25 juni 1940, slechts enkele weken na de Nederlandse capitulatie aan nazi-Duitsland. Hoewel de bezetting op dat moment al een feit was, toont dit document aan dat de reguliere civiele administratie en de handhaving van de openbare orde (zoals het marktbeheer) in eerste instantie gewoon doorgingen.
* Locatie: De Dappermarkt in Amsterdam-Oost was (en is) een van de belangrijkste markten van de stad. De genoemde grenzen (Mauritskade en Pieter Vlamingstraat) bakenen een specifiek, druk gedeelte van de markt af.
* Sociaal-economisch: Het document geeft inzicht in de marktstructuur van die tijd, waarbij marktkooplieden niet altijd eigen kramen bezaten, maar deze huurden van gespecialiseerde verhuurders die de kramen 's ochtends vroeg opbouwden. De concurrentie tussen deze verhuurders leidde blijkbaar tot de in de brief beschreven conflicten. J. Benz Mij is (Inspecteur) Marktwezen