J. Benz

Administratief bijblad bij een dossier (Model No. 14, Algemene Zaken).

* Het document dient als een administratief geleidebiljet of mutatieformulier. * De centrale instructie luidt "afvoeren a.u.b.", wat in een administratieve context meestal betekent dat een persoon of dossier uit een actieve registratie moet worden verwijderd (bijvoorbeeld bij verhuizing of overlijden). * Er worden specifieke namen en een adres genoemd: J. de Goeje en H. Nikoluys, met het adres Dapperstraat 177 (een bekende straat in Amsterdam). * De diverse data (1/5 en 8/5 1939) en handtekeningen tonen de administratieve route die het document heeft afgelegd voordat het uiteindelijk werd 'opgeborgen'. * De rode markering in de vorm van een grote '3' of een vinkje is een typisch kenmerk van een controleur die de uitvoering van de taak heeft bevestigd.

Handgeschreven ambtelijke voordracht/brief.

* **Inhoud:** De marktopzichter (J. Benz) legt een verzoek voor aan de inspecteur namens een koopman, de heer L.v. Collem (pitch/plaats nummer 133). Het verzoek betreft toestemming voor het aanstellen van een assistente voor enkel de zaterdagen. * **Motivering:** Er worden twee specifieke redenen genoemd voor de extra hulp: ondersteuning bij de verkoop en — opmerkelijk specifiek — het houden van toezicht om diefstal ("het stelen") tegen te gaan. Dit duidt op een grote drukte op zaterdag waarbij de koopman alleen niet voldoende overzicht had. * **Gegevens assistente:** De assistente is de 18-jarige C. Prins, wonende aan de Wytenbachstraat 61 (een straat die grenst aan de Dapperstraat). * **Schrift en Stijl:** Het document is geschreven in een verzorgd, zakelijk cursief handschrift. Het taalgebruik is formeel en volgt de ambtelijke etiquette van die tijd ("in overweging willen geven").

Handgeschreven brief (ambtelijke correspondentie).

* **Kernboodschap:** De schrijver (J. Benz) adviseert de Inspecteur om een verzoek van een zekere S. de Boer niet in behandeling te nemen of af te wijzen. De reden hiervoor is dat De Boer de marktplaats al voortijdig heeft verlaten (op 5 oktober), terwijl hij feitelijk al sinds 25 september niet meer aanwezig was. * **Terminologie:** * *v/h Marktwezen:* van het Marktwezen (de gemeentelijke dienst belast met de markten). * *m: i:* mijns inziens. * *pl: n: 87:* plaats nummer 87 (verwijzend naar een specifieke marktkraam of staanplaats). * **Toon en houding:** De brief is zakelijk en ambtelijk, maar bevat een duidelijk negatief advies gebaseerd op het gedrag ("optreden") van de betrokkene. Er is sprake van een strikte controle op aanwezigheid via een presentielijst.

Ambtelijke brief/rapportage

* **Problematiek:** De brief schetst een beeld van operationele chaos op de Dappermarkt. De kern van het probleem ligt bij de "stallenverhuurders" (ondernemers die de fysieke kramen verhuren en plaatsen). Er is sprake van onderlinge ruzie over standplaatsen, waarbij verhuurders elkaars materiaal verwijderen. Dit escaleert vooral op de drukke zaterdagen. * **Bestuurlijke oplossing:** Benz stelt twee concrete maatregelen voor: 1. Een strikter koppelingsbeleid: een stal mag alleen geplaatst worden als er een specifieke toewijzing is aan een marktkoopman voor die dag. 2. Een rotatiesysteem: een eerlijke, wekelijkse verdeling van het aantal te plaatsen kramen over de vier actieve verhuurbedrijven (hier aangeduid met initialen B, G, P en V) voor het specifieke marksegment tussen de Mauritskade en de Pieter Vlamingstraat. * **Toon:** De schrijver hanteert een zakelijke maar dringende toon ("ellende", "chaos"). Het document getuigt van de praktische hoofdbrekens die de dagelijkse marktordening met zich meebracht.

Brief / Verzoekschrift

In deze korte, zakelijke brief doet J. Benz een verzoek aan de marktinspecteur betreffende de markt in de Sumatrastraat te Amsterdam. De kern van de brief is een verzoek om een zekere W. Blog te verplaatsen van standplaats nummer 65 naar nummer 64. Wat opvalt aan de tekst is de argumentatie: Benz merkt op dat er inmiddels zoveel plaatsen vrijstaan ("vacant") op de markt, dat nieuwe opengevallen plekken niet eens meer officieel worden aangekondigd. Omdat er blijkbaar ruimte in overvloed is, ziet de afzender geen beletsel om de gevraagde interne verschuiving voor W. Blog goed te keuren. De toon is formeel en direct.

Brief / Verzoekschrift

Het document is een handgeschreven verzoek waarin J. Benz een aanbeveling doet aan een inspecteur. De kern van het verzoek is om de heer A.J. Molleman "assistentie" toe te staan. Opvallend is de geheimzinnigheid of discretie in de tekst: Benz wil de reden voor de toestemming liever niet schriftelijk vastleggen ("zeg ik U liever persoonlijk"), maar spreekt wel het vertrouwen uit dat de inspecteur hiermee akkoord zal gaan. Onderaan de brief worden de personalia van de voorgedragen assistente vermeld: Alida de Boer, geboren op 22 augustus 1908, woonachtig aan de Vrolikstraat 208-huis te Amsterdam. Het handschrift is verzorgd en duidt op een administratieve of zakelijke achtergrond van de schrijver.

Handgeschreven brief (verzoekschrift/klacht).

De brief is een formeel geschreven, maar inhoudelijk belastend bericht (een vorm van denunciatie of verklikking). De schrijver, J. Benz, richt zich tot de inspecteur met het dringende advies om een verzoek van een zekere S. Engelander af te wijzen. Engelander had blijkbaar gevraagd om "vrijstelling van plaatsbezetten". Dit kan duiden op een ontheffing van de verplichting om dagelijks op de markt aanwezig te zijn met een kraam, of een vrijstelling van de marktgeld-betaling. Benz voert drie redenen aan waarom dit verzoek geweigerd moet worden: 1. Engelander verkoopt bijna nooit eigen goederen. 2. Hij verkoopt bijna altijd goederen van derden ("handel van anderen"). 3. Hij staat bekend als een "slechte betaler". Het tussenvoegsel "(expl: 64)" verwijst waarschijnlijk naar het exploitatienummer of het standplaatsnummer van Engelander op de markt.

Administratief kasboek/grootboekblad (mogelijk een salarislijst of gratificatielijst).

Het document is een administratief overzicht, waarschijnlijk bedoeld voor het berekenen van bonussen, eindejaarsuitkeringen of een specifiek toeslagpercentage over het jaar 1941. 1. **Berekeningswijze:** Bij de eerste groep namen staat een basisbedrag vermeld met een percentage (veelal 50%, soms 45% of 40%). Dit resulteert in een uitgekeerd bedrag in de rechterkolom. Bij de tweede groep (vanaf Van Meukelen) ontbreekt de berekening, maar is enkel het eindbedrag genoteerd. 2. **Correcties:** Er zijn diverse omcirkelingen (bijvoorbeeld bij Hoofdambtenaar, Kerkhoff en Stronk) die duiden op controle of afwijkingen. De vinkjes suggereren dat de bedragen zijn gecontroleerd of uitbetaald. 3. **Functies:** Bovenaan de lijst staan de 'Directeur' en 'Secretaris' gemarkeerd met een 'X', wat kan betekenen dat zij buiten deze specifieke regeling vallen of dat hun bedragen elders zijn verwerkt.

Dienstbrief / Rapportage van een marktinpecteur

Dit document is een officiële melding van een overtreding op de Dappermarkt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De marktopziener (Benz) rapporteert aan zijn inspecteur dat drie kooplieden de regels hebben overtreden door te veel ruimte in te nemen en hun waren op het trottoir uit te stallen, ondanks eerdere waarschuwingen. **Betrokkenen:** * **L.v. Beem (Plaats 172):** Waarschijnlijk een fruithandelaar (aangeduid met 'F'). * **E. Prijs (Plaats 162):** Waarschijnlijk een vishandelaar (aangeduid met 'V'). De notitie "geeft toe" suggereert dat deze persoon de overtreding heeft erkend. * **M. Goedel (Plaats 156):** Eveneens een fruithandelaar ('F'). De sanctie is in de marge genoteerd: een schorsing ("straffen") van twee dagen, namelijk op 19 en 20 augustus 1941. Onderaan staat een specifieke toelichting over Mevr. van Beem, die de overtreding (het te laat vertrekken) wijt aan de "schaarste van artikelen", wat duidt op de moeilijke bevoorradingstijd tijdens de oorlog.

Handgeschreven brief met ambtelijke kanttekeningen.

* **Inhoud:** De brief is een formele klacht van een toezichthouder (Benz) over drie specifieke marktkooplieden op de Dappermarkt. De klacht betreft het overschrijden van de toegestane ruimte op het trottoir ("uitstallen op het trottoir"). * **Handhaving:** Uit de krabbels onderaan blijkt dat de administratie de voorgeschiedenis van de handelaren direct heeft nagekeken. Het betreft recidivisten: L. v. Beem en E. Prys waren in juli 1940 al gestraft voor dezelfde overtreding. * **Oorlogstijd:** De notitie bij M. Goedel over de "verduisteringsvoorschriften" verwijst direct naar de maatregelen tijdens de Duitse bezetting, waarbij de markt op tijd leeg moest zijn zodat iedereen voor het donker binnen kon zijn en er geen licht naar buiten straalde. * **Administratieve tekens:** De blauwe letters 'F' en 'V' in de marge staan waarschijnlijk voor categorieën van handelaren of specifieke marktdossiers (mogelijk "Vaste" en "Filihouder" of een vergelijkbare administratieve indeling).

Presentielijst / registratiekaart.

* **Inhoud:** Het document registreert de aanwezigheid van vijf personen uit de familie Van Hilten gedurende een week in september. * **Notatie:** De schuine strepen (/) geven de aanwezigheid aan, zoals onderaan expliciet vermeld: "/ = present". Op maandag is niemand geregistreerd, wat kan duiden op een sluitingsdag of een startdatum op dinsdag. * **Personen:** Er worden vier verschillende voorletters/namen genoemd: twee personen met 'P.', één met 'G.', één met 'D.' en één genaamd 'E. Post v. Hilten'. * **Referenties:** De kolom "Bl: nr" (Bladnummer of Bloknummer) bevat getallen (8, 17, 222, 9, 53) die waarschijnlijk verwijzen naar een groter register of specifieke wooneenheden/dossiers. * **Fysieke staat:** Het papier vertoont een opvallende bruine vlek aan de linkerkant, wat kan wijzen op waterschade of oxidatie van een eerder aanwezig metalen voorwerp (zoals een paperclip).

Verzoekschrift en ambtelijk advies betreffende een marktvergunning.

Dit document betreft een administratief proces binnen de gemeente Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is de overgang van het huren van een marktkraam (een 'stel') naar het gebruik van een eigen, op maat gemaakte handkar door de koopman H. Kooy op de Nieuwmarkt. Opvallende punten in de tekst: * **Taalgebruik:** De verzoeker hanteert de destijds gebruikelijke formele beleefdheidsvormen ("Wel Edele Heer"). Er is een spelfout zichtbaar in "matriaal" (materiaal). * **De kwestie 'v. Rooijen':** Uit de kanttekeningen blijkt dat er een conflict of regel was betreffende stallenverhuurder Van Rooijen, die blijkbaar geen kramen meer mocht plaatsen op de Nieuwmarkt. Dit versterkte de noodzaak voor Kooy om zijn eigen kar te gebruiken. * **Status:** Kooy wordt omschreven als een "losse pl: h:" (plaatshebber), wat betekent dat hij geen vaste staanplaats had maar afhankelijk was van de dagelijkse indeling, ondanks zijn "voorkeurskaart 170".

Handgeschreven ambtelijke notitie / rapportage.

Het document is een interne melding of een verzoek om verduidelijking gericht aan een inspecteur tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak betreft een mogelijke onregelmatigheid in de distributie en verwerking van levensmiddelen (mosselen). Dhr. J. Stoffer, gevestigd aan de Nieuwmarkt (waarschijnlijk standplaats 68), beschikt over een officiële toewijzing voor mosselen. Hij verkoopt deze echter niet rauw aan de consument, maar levert ze door aan de gebroeders Boekelman, die over een kookvergunning beschikken. De opsteller, J. Benz, vraagt zich af of deze constructie wettelijk is toegestaan ("Is dat juist?"). Uit de krabbels onderaan blijkt de afhandeling: 1. Op 30 december 1942 werd de betrokkene opgeroepen voor verhoor of uitleg. 2. Op 4 januari 1943 is de zaak gesloten ("Opbergen") nadat Stoffer heeft toegezegd de mosselen voortaan "zoo" (dus conform de regels, vermoedelijk rauw) te verkopen.

Dienstcorrespondentie en een verzoekschrift/klachtbrief.

De documenten betreffen een logistiek conflict op de Ten Katemarkt in Amsterdam tijdens de laatste oorlogsmaanden. Het onderste document is een brief van J.C. Wagenaar (gedateerd 29 oktober 1944), waarin hij klaagt over de gang van zaken op de markt. Hoewel slechts deels leesbaar, spreekt hij over het worden "verdrongen" naar plekken "waar geen menschen komen". Het bovenste document is een interne reactie van J. Benz aan "Den Heer Inspecteur". Benz legt uit dat Wagenaar pas sinds augustus 1944 een vaste plek heeft en daardoor de laagste anciënniteit bezit. Hoewel hij doordeweeks op een gunstige plek mag staan ("het z:g: betere gedeelte"), kan Benz hem op drukke zaterdagen niet dezelfde voorrang geven boven kooplieden die al langer een vaste plek hebben. De afhandeling onderaan de brief ("geen gevolg gegeven") geeft aan dat het verzoek van Wagenaar om een betere zaterdagplek is afgewezen. ---

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift/klacht). * **Datum:** 14 maart 1941. * **Locatie:** Dapperstraat, Amsterdam. * **Afzender:** J. Benz. * **Ontvanger:** De Inspecteur (vermoedelijk van het Marktwezen). * **Taal:** Nederlands.

17.9.08 J 261014 I. Jas 2e J.v. Campenstr. 103 I [v] 26.10.14 J 290697 K. Jas Retiefstr. 37 I [v] 29.6.97 J 220615 S. Jas Weesperstr. 127 I [v] 22.6.15 J 131208 B.v.d. Kar Ben Viljoenstr. 1 II [v] 13.12.08 -3-

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Brief / Verzoekschrift * **Datum:** 17 januari 1941 * **Afzender:** J. Benz * **Geadresseerde:** Den Heer Inspecteur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen) * **Locatie:** Amsterdam, Sumatrastraat * **Taal:** Nederlands

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (ambtelijke correspondentie). * **Datum:** 17 oktober 1939. * **Locatie:** Dapperstraat (Amsterdam). * **Afzender:** J. Benz. * **Geadresseerde:** Den Heer Inspecteur (Dienst van het Marktwezen). * **Taal:** Nederlands.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief/memo. * **Datum:** 20 mei 1941 (20-5-41). * **Locatie:** Dapperstraat (Amsterdam). * **Afzender:** J. Benz (gezien de ondertekening). * **Geadresseerde:** Den Heer Inspecteur. * **Taal:** Nederlands. * **Fysieke kenmerken:** Roze papier, handgeschreven met donkere inkt.