Getypte ambtelijke brief/nota. 12 september 1940. M. Müller (ondertekend bovenaan, waarschijnlijk een ambtenaar of beheerder van de Centrale Markt). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier. [Rechtsboven, handgeschreven:] M. Müller
[Rechtsboven, stempel/paraaf:] [Omcirkelde ‘M’]

vP/HG.
99/5/2 M.
12 September 1940.

Vaststelling monopolierechten
verschuldigd door N.V. Service
voor tweede kalenderhalfjaar
1940.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Blijkens de missive van Burgemeester en Wethouders d.d. 21 November 1939 (No.705 L.M.1938) is aan de N.V. Service, Zaagmolenstraat 15, toegestaan tot nader order een beperkte uitvoering te geven aan de met haar gesloten overeenkomst, behoorende bij het besluit van Burgemeester en Wethouders d.d. 25 Augustus 1939 (No.705 L.M.1938). Blijkens deze overeenkomst betaalt de voornoemde naamlooze vennootschap wegens de exploitatie van een benzine service-station op de Centrale Markt aan grondhuur een bedrag van f 400,- 's jaars, terwijl zij bovendien aan monopolierechten een wisselend bedrag verschuldigd is, dat voor het eerste kalenderhalfjaar van 1940 aanvankelijk f 200,- heeft bedragen, doch dat bij besluit van Burgemeester en Wethouders d.d. 15 Maart 1940 (No.274 L.M.1940) in verband met de plaatsing van een dieselpomp, met f 50,- voor de toen nog resteerende drie maanden van het kalenderhalfjaar is verhoogd.

In bijlage dezes heb ik de eer U te doen toekomen twee door de voornoemde N.V. ingediende kwartaal-balansen per 31 Maart en per 30 Juni 1940, benevens een afschrift van een op 24 Augustus jl. door haar aan mij gerichten brief.

Ingevolge de voorwaarden, vervat in den op 2 October 1939 door de voornoemde N.V. aan Burgemeester en Wethouders gerichten brief, welke voorwaarden als basis voor de beperkte uitvoering van de overeenkomst zijn aanvaard, zal halfjaarlijks, op grond van de verkregen bedrijfsresultaten en met inachtneming van een redelijk loonende exploitatie, door beide partijen, in onderling overleg, worden bepaald of het verschuldigde bedrag aan monopolierechten behoort te worden verhoogd of moet worden verlaagd. De N.V. Service verzoekt thans om voor het tweede kalenderhalfjaar van 1940 de monopolierechten niet te behoeven te betalen, zulks op grond van de tot nu toe verkregen bedrijfsresultaten. Inwilliging van dit verzoek lijkt mij billijk, waarbij ik in aanmerking neem, dat reeds een drastische vermindering van benzine-verbruik is ingetreden, waardoor de toestand van de N.V. Service in het loopende halfjaar zeker niet gunstig kan worden beoordeeld. * Inhoud: Het document is een formeel advies aan de wethouder om in te stemmen met een verzoek van N.V. Service om vrijgesteld te worden van de betaling van monopolierechten voor het tweede halfjaar van 1940. Het bedrijf exploiteerde een benzinestation op de Centrale Markt (waarschijnlijk Amsterdam).
* Financiële details: De vaste grondhuur bedroeg f 400,- per jaar. De variabele monopolierechten bedroegen in de eerste helft van 1940 totaal f 250,-.
* Kernargument: De afzender adviseert positief op het verzoek tot kwijtschelding van de variabele rechten voor het tweede halfjaar vanwege de "drastische vermindering van benzine-verbruik". De bedrijfsvoering is hierdoor niet langer rendabel genoeg om deze extra lasten te dragen.
* Juridische basis: Er wordt gerefereerd aan eerdere besluiten van B&W uit 1939 en 1940, waarin de mogelijkheid tot aanpassing van de bedragen op basis van bedrijfsresultaten was vastgelegd. Dit document is geschreven in september 1940, slechts vier maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De "drastische vermindering van benzine-verbruik" die in de brief wordt genoemd, is een direct gevolg van de oorlogssituatie. De bezetter voerde onmiddellijk rantsoenering in voor brandstoffen; benzine was alleen nog beschikbaar voor vitale diensten en de Wehrmacht. De exploitatie van een commercieel tankstation op een locatie als de Centrale Markt (een cruciaal punt voor de voedselvoorziening) kwam hierdoor zwaar onder druk te staan. Het document illustreert de vroege economische ontwrichting door de bezetting en de wijze waarop de gemeentelijke overheid probeerde rekening te houden met de verslechterde positie van lokale ondernemers. De brief is gericht aan de wethouder van Levensmiddelen omdat de Centrale Markt onder zijn bevoegdheid viel.