Administratieve lijst/bijlage.
Origineel
Administratieve lijst/bijlage. 4 september 1939 (behorende bij een brief van die datum). Directeur van het Marktwezen (Amsterdam). Wethouder voor de Levensmiddelen (Amsterdam). Behoort bij brief no. 17/2/5 M. d.d. 4 September 1939 van den Directeur van het Marktwezen aan den heer Wethouder voor de Levensmiddelen.
LIJST VAN KOOPLIEDEN, DIE INGEVOLGE ARTIKEL 11c VAN HET REGLEMENT OP DE MARKTEN HUN PLAATS OP DE MARKTEN VERLIEZEN.
| Naam | Markt | Datum ingang steun | Bijzonderheden |
|---|---|---|---|
| Bleekrode-Kinsbergen | Nieuwmarkt / Westerstraat ) | 29-12-1938 | Ziet van plaatsen af. |
| W.v.d. Berg | Lindengracht | 9- 6-1938 | Aan oproeping geen gevolg gegeven. |
| E.v.d. Bijl | Uilenburg | 20-10-1938 | Aan oproeping geen gevolg gegeven. |
| A.van Dalen | Lindengracht | 5- 9-1938 | Aan oproeping geen gevolg gegeven. |
| J.Kaaymolen | Jan Evertsenstraat | 21- 9-1938 | Aan oproeping geen gevolg gegeven. |
| L.Schaap | Ten Katestraat | 22- 9-1938 | Aan oproeping geen gevolg gegeven. |
| H.Cosman | Dapperstraat / Waterlooplein ) | 20- 1-1939 | Kan op markten zijn brood niet verdienen. |
| P.J.Stubbe | Lindengracht | 12- 5-1938 | Kan op markt zijn brood niet meer verdienen. |
| A.Vogel | Waterlooplein / Dapperstraat / Uilenburg } | 21- 1-1939 | Kan op markten geen cent meer verdienen. |
| L.Koning | Uilenburg | 13-11-1938 | Aan oproeping geen gevolg gegeven. |
| I.J.Stad | Waterlooplein | 2 - 8-1938 | Aan oproeping geen gevolg gegeven. |
| H.J.Vieyra | Westerstraat | 4- 1-1939 | Aan oproeping geen gevolg gegeven. |
| Giersbergen-Kloppenburg | Lindengracht | 26- 3-1939 | Kan in verband met gezondheidstoestand geen plaats meer op markt innemen. |
| L.Davidson | Dapperstraat | 14- 1-1939 | Is gehuwd, ziet van plaats af. |
--- Dit document is een ambtelijke lijst van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen. Het betreft veertien kooplieden die hun marktvergunning verliezen. De reden hiervoor is gekoppeld aan Artikel 11c van het Marktreglement.
De kolom "Datum ingang steun" is cruciaal voor de interpretatie: dit wijst erop dat de betrokkenen in de armoedezorg ("de steun") terecht waren gekomen. In de jaren '30 gold vaak de regel dat wie een uitkering ontving, geen neveninkomsten uit de handel mocht hebben, of dat een vergunning verviel als de houder niet langer in staat was zelfstandig in zijn levensonderhoud te voorzien via de markt.
De redenen voor het verlies van de plek variëren:
1. Vrijwillig: "Ziet van plaats af."
2. Verzuim: "Aan oproeping geen gevolg gegeven" (men reageerde niet op officiële oproepen om de marktplaats in te nemen of de status te bespreken).
3. Economische onmacht: "Kan zijn brood niet verdienen" of "geen cent meer verdienen".
4. Persoonlijke omstandigheden: Gezondheid of veranderde burgerlijke staat ("is gehuwd").
Het document is getikt op 4 september 1939, drie dagen nadat de Duitse inval in Polen het begin van de Tweede Wereldoorlog markeerde. Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was, weerspiegelt de lijst de precaire economische situatie van die tijd.
--- De namen op de lijst (zoals Bleekrode, Cosman, Vogel, Stad, Vieyra, Davidson) duiden erop dat een aanzienlijk deel van de genoemde kooplieden van Joodse afkomst was. De locaties (Waterlooplein, Uilenburg, Westerstraat) waren bekende Amsterdamse markten waar van oudsher veel Joodse handelaren werkzaam waren.
Dit document bevindt zich waarschijnlijk in het Stadsarchief Amsterdam, binnen het archief van de Dienst van het Marktwezen of het archief van de Wethouder voor de Levensmiddelen. Het biedt een inkijkje in de strenge bureaucratische controle op marktvergunningen en de sociale vangnetten in Amsterdam aan de vooravond van de bezetting. Voor veel van de genoemde personen zou de situatie kort na dit document drastisch verslechteren door de anti-Joodse maatregelen van de bezetter, die vanaf 1941 de toegang tot markten voor Joden volledig zou verbieden. Marktwezen