Archief 745
Inventaris 745-343
Pagina 199
Dossier 100
Jaar 1941
Stadsarchief

Handgeschreven concept-overeenkomst (minuut).

Origineel

Handgeschreven concept-overeenkomst (minuut). (Opmerking: Doorgehaalde tekstgedeelten zijn weggelaten voor de leesbaarheid van de tekstvloei, tenzij essentieel voor het begrip. Invoegingen boven de regel zijn in de lopende tekst opgenomen.)

Artikel II
(in artikel I bedoelden)
De periode, gedurende welke de voorraden op de CM te Amsterdam aanwezig moeten zijn loopt van 15 December 1940 tot en met 31 Januari 1941, met dien verstande, dat partij ter eene zijde bevoegd is, wanneer dit naar haar oordeel door weersomstandigheden wenschelijk wordt gemaakt, de bedoelde periode te verlengen tot uiterlijk 15 Februari 1941.

Indien tengevolge van weers- of andere omstandigheden de aanvoer van vat- en/of stapelgroenten tijdens de in het eerste lid genoemde periode stagnatie ondervindt, waardoor, naar het oordeel van partij ter eene zijde, gevaar voor gebrek aan deze groenten dreigt te ontstaan, kan zij aan partijen ter andere zijde opdragen door haar te bepalen hoeveelheden van de voorraad te verkoopen en deze, zoodoende, ter beschikking te doen komen van de bevolking van Amsterdam.

Artikel III
De in artikel I bedoelde groenten, welke op de CM te Amsterdam voor rekening en risico van partijen ter andere zijde zullen worden opgeslagen, worden door dezen in bewaring gegeven aan partij ter eene zijde, onverminderd de verplichting van partijen ter andere zijde, om voor een goede verzorging van de voorraden zorg te dragen, terzake waarvan partij ter eene zijde geenerlei aansprakelijkheid aanvaardt.

Partij ter eene zijde is bevoegd van de in bewaring gegeven voorraden alleen die hoeveelheden aan partijen ter andere zijde terug te geven, welke op grond van bepalingen van deze overeenkomst voor aflevering of vervanging in aanmerking komen.

Bij vervanging geschiedt de teruggave door partij ter eene zijde zooveel mogelijk alleen tegen afgifte door partijen ter andere zijde van een zelfde hoeveelheid van de zelfde soort groenten, die alsdan door partij ter eene zijde zullen worden bewaard.

Artikel IV
Indien, naar het oordeel van partij ter eene zijde, de prijzen, waartegen de in artikel I bedoelde voorraden worden verkocht, te hoog zijn, is zij bevoegd te bepalen, tegen welke prijzen deze goederen moeten worden verkocht. De tekst bevat de juridische kaders voor de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de eerste winter van de Duitse bezetting.
* Artikel II regelt de looptijd van de verplichte voorraadvorming op de Centrale Markt (CM). Opvallend is de bevoegdheid van "partij ter eene zijde" (vermoedelijk de overheid/gemeente) om de termijn te verlengen en bij schaarste ("stagnatie") de verkoop af te dwingen.
* Artikel III verdeelt het risico. Hoewel de goederen fysiek bij de Centrale Markt liggen ("in bewaring"), blijft het economische risico en de plicht tot verzorging bij de handelaren ("partijen ter andere zijde"). De overheid ontslaat zichzelf expliciet van aansprakelijkheid.
* Artikel IV geeft de overheid het recht op prijsinterventie. Als de prijzen op de markt te hoog worden bevonden, kan de overheid maximumprijzen dicteren. Dit is een typisch kenmerk van een oorlogseconomie of distributiestelsel. Het document dateert van december 1940. Nederland was op dat moment bezet door nazi-Duitsland. De voedselvoorziening werd strikt gereguleerd om tekorten te voorkomen en om de export naar Duitsland te stroomlijnen. De "Centrale Markt" aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam speelde een cruciale rol in de distributie voor de stad.

De term "stapelgroenten" verwijst naar groenten die langdurig opgeslagen kunnen worden, zoals aardappelen, kolen en wortelen. De angst voor "stagnatie" door weersomstandigheden (vorst was een grote bedreiging voor het transport per schip en de opslag van groenten) was reëel, gezien de strenge winters in de oorlogsjaren. Dit document toont de bureaucratische voorbereiding op dergelijke crisissituaties, waarbij de vrije markt ondergeschikt werd gemaakt aan overheidsingrijpen.

Samenvatting

De tekst bevat de juridische kaders voor de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de eerste winter van de Duitse bezetting.
* Artikel II regelt de looptijd van de verplichte voorraadvorming op de Centrale Markt (CM). Opvallend is de bevoegdheid van "partij ter eene zijde" (vermoedelijk de overheid/gemeente) om de termijn te verlengen en bij schaarste ("stagnatie") de verkoop af te dwingen.
* Artikel III verdeelt het risico. Hoewel de goederen fysiek bij de Centrale Markt liggen ("in bewaring"), blijft het economische risico en de plicht tot verzorging bij de handelaren ("partijen ter andere zijde"). De overheid ontslaat zichzelf expliciet van aansprakelijkheid.
* Artikel IV geeft de overheid het recht op prijsinterventie. Als de prijzen op de markt te hoog worden bevonden, kan de overheid maximumprijzen dicteren. Dit is een typisch kenmerk van een oorlogseconomie of distributiestelsel.

Historische Context

Het document dateert van december 1940. Nederland was op dat moment bezet door nazi-Duitsland. De voedselvoorziening werd strikt gereguleerd om tekorten te voorkomen en om de export naar Duitsland te stroomlijnen. De "Centrale Markt" aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam speelde een cruciale rol in de distributie voor de stad.

De term "stapelgroenten" verwijst naar groenten die langdurig opgeslagen kunnen worden, zoals aardappelen, kolen en wortelen. De angst voor "stagnatie" door weersomstandigheden (vorst was een grote bedreiging voor het transport per schip en de opslag van groenten) was reëel, gezien de strenge winters in de oorlogsjaren. Dit document toont de bureaucratische voorbereiding op dergelijke crisissituaties, waarbij de vrije markt ondergeschikt werd gemaakt aan overheidsingrijpen.

Locaties

Amsterdam (Centrale Markt - "CM").

Kooplieden in dit dossier 32

A 46 kg p. 100 stuks Nieuwmarkt niet opgenomen
Andijvie - vaten 40
B 38 kg p. 100 stuks
T.H. Roelofs 17.33
C 30 kg p. 100 stuks
E. Kool 600
E. Kool 600
I 20-25 cm ø Nieuwmarkt niet opgenomen
I A 16 à 20 kg p. 100 stuks 0,12 0,10 0,06
II 16-20 cm ø
KG Blikgroenten 64300
KG. Koolrapen 215300
Daniel Kool 250200
K.G. Savoie 353800
V. Tuien 270900
KG. Wortelen 413100
G.W.J. Bos idem
R. Kool 250.200
R. Kool 0,20 0,15 0,12
R. Kool 250.200
Salomon Kool 353.800
Salomon Kool 353.800
Salomon Kool Nieuwmarkt niet opgenomen
Boonen 30
Stuks groene " 600
A. Witte 0,30 0,20 0,12
W. Kool 7.000
Alle 32 kooplieden →