Ambtelijk rapport/brief betreffende ordehandhaving. 3 oktober 1941 (met latere kanttekeningen tot januari 1942). Directie Marktwezen, Amsterdam. Waarschijnlijk de wethouder of een hogere administratieve instantie (gericht op de Hoofdcommissaris van Politie). Directie Marktwezen.

Dikwijls worden vrachtwagens, geladen met aardappelen, geruimen tijd geparkeerd in het midden van de Ten Katestraat en worden dan gelost in de aldaar gevestigde winkels. Bovendien nestelen zich daar ook venters, waardoor het verkeer over de markt wordt gestremd. De agenten loopen de overtreders, zonder een op- of aanmerking rustig voorbij. Dientengevolge wordt de taak van de politie afgewenteld op den marktambtenaar, die daar als regel geheel alleen dienst doet.

Het publiek, dat schijnbaar reeds weet dat de politie de overtreders oogluikend laat staan, heeft den marktambtenaar bij het aanzeggen van een proces-verbaal de navolgende woorden toegevoegd: "jullie hebben te vreten, leelijke bloedhonden" en "die man moet ook zijn brood verdienen." Het is voorgekomen dat uit de menigte met een voorwerp naar den marktambtenaar is gegooid en de dader niet was op te sporen. Een brigadier van het bureau Marnixstraat heeft mij desgevraagd medegedeeld, dat hij den agenten kan opdragen om tegen vorenbedoelde overtreders op te treden. De agenten blijven evenwel in hun passieve houding volharden. Mocht het politie apparaat onmachtig zijn tegen de overtreders op te treden, dan dient het Marktwezen de volledige politie-taak voor zijn rekening te nemen, doch dat is voor één ambtenaar niet uitvoerbaar. De marktambtenaar is er thans nog niet op ingesteld en uitgerust om tegen terroristen op afdoende wijze op te treden.

Ik heb reeds eerder '10 Juli 1940' een rapport ingediend over de passieve houding van de politie-agenten. Andermaal geef ik beleefd in overweging den H.C. van politie met vorenomschreven aangelegenheid in kennis te stellen, met het verzoek afdoende maatregelen te willen treffen.

Amsterdam, 3 October 1941
[Handtekening: Onleesbaar, mogelijk v.d. Put]

Marginale aantekeningen en voetnoten:
* Linkermarge: v. d. Berg 14-1-'42 / 18/1 '42.
* Onderaan: "Deze zaak is door mij met den Chef van het bureau Marnixstraat besproken. Deze heeft toegezegd maatregelen te zullen treffen. Oct 41 de Baas"
* Rechtsonder: "Indien geen verbetering mij nader rapporteeren. 14-10-'41 [Paraaf]" In dit document beklaagt de Directie Marktwezen zich over de lakse houding van de politie bij de Ten Katemarkt in Amsterdam. Er is sprake van verkeersopstoppingen door aardappelwagens en illegale venters. Omdat de politieagenten ter plaatse weigeren in te grijpen ("oogluikend laten staan"), komt de agressie van het publiek volledig op de individuele marktambtenaar terecht.

De tekst is opmerkelijk vanwege de felle bewoordingen van het publiek ("leelijke bloedhonden") en het gebruik van de term "terroristen" door de opsteller. Hiermee worden niet politieke terroristen bedoeld in de moderne zin, maar agressieve individuen of ongeorganiseerde groepen die de orde op de markt verstoren en de ambtenaar intimideren. Er is sprake van een structureel conflict tussen de uitvoerende macht (politie) en de marktcontroleurs. Het document dateert van oktober 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Dit verklaart de enorme spanning op de markt: aardappelen waren schaars en op de bon. De opmerking van het publiek "jullie hebben te vreten" wijst op de groeiende kloof tussen de hongerende bevolking en ambtenaren die (in de ogen van het publiek) een bevoorrechte positie hadden.

De passiviteit van de politieagenten van bureau Marnixstraat kan voortkomen uit onwil om tegen de eigen bevolking op te treden in tijden van schaarste, of simpelweg uit een gebrek aan motivatie onder het bezettingsregime. Het feit dat er al in juli 1940 over geklaagd werd, toont aan dat dit een langlopend probleem was bij de handhaving van de distributiewetten en marktordening. Marktwezen Politie