Handgeschreven brief. 21 maart 1941. P. della Bella (Vader van Daniël della Bella). Dienst van het Marktwezen van Amsterdam. No 30/16/1 M. 1941 24/3

~~Waterlooplein~~ A'dam 21/3 '41
~~Marktburg~~

Aan den Hr.
Marktwezen van
Amsterdam

Mijnheer!

Naar aanleiding van Uw schrijven d.d. 20 Maart moet ik U tot mijn spijt mededeelen dat mijn Zoon Daniël della Bella eenige weken geleden op straat gearresteerd werd en ik eerst een dezer dagen vernam dat hij zich in Weimar Buchenwald (Duitschland) bevindt.
Met deze korte uiteenzetting zal U wellicht alles duidelijk zijn en hoop ik dat U zijn geval in dit licht zult behandelen.

Hoogachtend
P della Bella

Vader van Daniël della Bella
P. Musschenbroekstr. 11
A'dam oost In deze brief reageert P. della Bella op een schrijven van de Dienst van het Marktwezen van de gemeente Amsterdam. De brief is een tragisch bericht aan de autoriteiten om de afwezigheid van zijn zoon, Daniël della Bella, te verklaren.

De vader meldt dat zijn zoon "eenige weken geleden op straat gearresteerd werd". Hij is er onlangs achter gekomen dat zijn zoon is gedeporteerd naar het concentratiekamp Buchenwald bij Weimar in Duitsland. De schrijver hoopt dat de marktmeester met deze informatie rekening houdt bij het beoordelen van het "geval" van zijn zoon, wat waarschijnlijk betrekking heeft op het behoud of de administratie van diens marktvergunning of staanplaats op het Waterlooplein.

De toon van de brief is formeel en beheerst, ondanks de schokkende mededeling. Het handschrift is duidelijk en de taal is het zakelijke Nederlands van die tijd. De datum van de brief, 21 maart 1941, plaatst dit document in een zeer specifieke en gewelddadige periode van de Duitse bezetting in Amsterdam. De "arrestatie op straat" van Daniël della Bella enkele weken vóór de brief verwijst vrijwel zeker naar de razzia's van 22 en 23 februari 1941. Tijdens deze eerste grote razzia's in Amsterdam werden 425 Joodse mannen opgepakt als vergelding voor onlusten en de dood van een WA-man.

Deze mannen werden via kamp Schoorl gedeporteerd naar Buchenwald, en later naar Mauthausen. Velen van hen overleefden de eerste maanden niet. De brief illustreert de bureaucratische realiteit waarin familieleden probeerden de dagelijkse zaken (zoals marktvergunningen) te regelen voor degenen die plotseling uit de samenleving waren weggerukt.

Het Waterlooplein, dat bovenaan de brief is doorgehaald, was het hart van de Joodse markt in Amsterdam. De Dienst van het Marktwezen hield in deze periode scherp toezicht op Joodse marktkooplieden, wier bewegingsvrijheid en rechten door de bezetter steeds verder werden ingeperkt. Daniël della Bella (geboren in 1918) staat inderdaad geregistreerd als slachtoffer; hij overleefde de oorlog niet en stierf in 1941 in Mauthausen, kort nadat hij vanuit Buchenwald was overgebracht. P. Musschenbroekstr Gemeente Amsterdam Marktwezen WA