Getypte brief (doorslag of kopie) met handgeschreven aantekeningen. 21 november 1941. De Directeur (vermoedelijk van de Marktwezen of Sociale Zaken Amsterdam). Kenmerk: VD/HG. Den Heer A. Vogel, Vrolikstraat 50 II, Amsterdam-Oost (Wijk 20). [Handgeschreven, paars potlood/inkt:]
Verzonden 21/11
M. de Laar [?]

[Getypt:]
VD/HG.

den Heer A. Vogel,
Vrolikstraat 50 II,
Amsterdam-Oost.
Wijk 20.

30/36/2 M. 21 November 1941.

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 5 dezer deel ik U mede, dat U zich, zoodra U uit de werkverschaffing wordt ontslagen, voor een plaats op de hulpmarkt Waterlooplein te mijnen kantore op de sollicitantenlijst kunt laten inschrijven.

De Directeur, * Inhoud: De brief is een antwoord op een verzoek van de heer A. Vogel. De directeur laat weten dat Vogel zich kan inschrijven voor een plek op de "hulpmarkt Waterlooplein", maar dat dit pas kan zodra hij niet meer werkzaam is in de "werkverschaffing" (sociale werkgelegenheidsprojecten).
* Toon: De toon is strikt zakelijk, formeel en bureaucratisch, kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie van die tijd.
* Kernbegrippen:
* Werkverschaffing: Gedwongen of gesubsidieerde arbeid voor werklozen.
* Hulpmarkt Waterlooplein: Een specifieke aanduiding voor de markt die tijdens de bezetting werd ingericht voor Joodse handelaren en kopers.
* Sollicitantenlijst: De wachtlijst voor een felbegeerde marktvergunning. Dit document stamt uit een kritieke fase van de Duitse bezetting van Nederland. In september 1941 voerden de nazi's segregatiemaatregelen in voor markten. Joden mochten niet meer op reguliere markten staan of kopen. Als gevolg hiervan werden er zogenaamde "hulpmarkten" of "Joodse markten" aangewezen, waarvan de markt op het Waterlooplein de bekendste was.

De geadresseerde, Abraham Vogel (geboren in 1893), woonde inderdaad op het adres Vrolikstraat 50 II. Uit archieven (zoals die van de Joodse Raad) blijkt dat hij Joods was. De Vrolikstraat in Amsterdam-Oost was destijds een straat met veel Joodse bewoners.

De brief illustreert de bureaucratische afhandeling van het leven onder de bezetting: een Joodse man die probeert via de officiële weg een inkomen te verwerven op de enige plek waar hem dat nog was toegestaan, terwijl hij gevangen zit tussen de regels van de werkverschaffing en de marktvergunningen. Abraham Vogel is in 1943 in Sobibor vermoord; dit document is een klein, administratief spoor van zijn pogingen om in 1941 het hoofd boven water te houden. A. Vogel M. de Laar Marktwezen