Zakelijke brief / correspondentie. 12 november 1941. Bureau tot regeling van den aankoop van groenten en fruit voor defensie, afdeling Directie. [Briefhoofd]
BUREAU TOT REGELING VAN DEN AANKOOP VAN GROENTEN EN FRUIT VOOR DEFENSIE

TEL. 182665 GIRO 364500
TELEGRAM ADRES
GROENVOORDE HAAG

[Logo: Driehoek met letters R G D]
's-GRAVENHAGE, 12 November 1941.
SURINAMESTRAAT 18

Afd. Directie
Nr. 8421
Dict. T. Typ. HW.
Bijlage

Den Heer Secretaris van de Commissie
voor Grossiers in grove groenten,
Jan Haringstraat 23,
A m s t e r d a m.

Mijnheer,

Met referte aan Uw schrijven van 10 November j.l. deelen wij U mede, dat er onzerzijds geen enkel bezwaar zou bestaan tegen levering aan Uw Commissie, ware het niet, dat ons van hoogerhand de eisch gesteld wordt, dat wij alleen groote hoeveelheden groenten aan openbare instellingen mogen leveren.

Wij verzoeken U derhalve met het Gemeentebestuur deze kwestie te bespreken en te trachten van dit Bestuur een garantieverklaring of iets dergelijks te verkrijgen, waarna wij bereid zijn aan U te leveren en te factureeren.

In afwachting van Uw berichten, teekenen wij,

hoogachtend,
Bureau tot regeling van den aankoop
van groenten en fruit,

[Handtekening] In deze brief reageert het "Bureau tot regeling van den aankoop van groenten en fruit voor defensie" op een verzoek van de Amsterdamse Commissie voor Grossiers in grove groenten. De kern van de brief is een weigering op formele gronden: het bureau mag volgens voorschriften van "hoogerhand" (de bezettende macht of hogere distributieorganen) alleen leveren aan openbare instellingen in grote hoeveelheden.

Het bureau toont zich echter coöperatief door een bureaucratische omweg voor te stellen: als de grossierscommissie een "garantieverklaring" van het Gemeentebestuur kan overleggen (waardoor zij wellicht als semi-publieke instantie kunnen worden aangemerkt of de levering gedekt is), is het bureau alsnog bereid de groenten te leveren. De toon is formeel-zakelijk en kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie uit die periode. Het document dateert uit november 1941, ruim anderhalf jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de voedselvoorziening volledig onder controle gebracht van de overheid via de Rijksbureaus. Er was sprake van toenemende schaarste en een strikt distributiesysteem.

De term "hoogerhand" in deze context verwijst naar de stringente regels die door de Duitse bezetter of de nationaalsocialistische departementen waren opgelegd om de voedselstroom te beheersen. Het "Bureau... voor defensie" hield zich waarschijnlijk bezig met de bevoorrading van entiteiten die van belang waren voor de openbare orde of de bezettingsmacht zelf. Dat er onderhandeld moest worden over de status van een "grossierscommissie" om leveringen mogelijk te maken, illustreert de complexiteit van de legale handel versus de streng gereguleerde distributie in oorlogstijd. De Jan Haringstraat in Amsterdam, waar de ontvanger gevestigd was, lag in de buurt van de Centrale Markthallen, het hart van de Amsterdamse groentehandel. T. Typ