Getypt verslag/notulen van een bespreking. 27 oktober 1941. Punten van bespreking in Den Haag van HH.Van Meurs,en Sixma met
de heeren Valstar en Velders van het Bureau V.V.O. op 27 October 1941.

O n d e r w e r p : Winteropslag 1941/1942.

Er zijn door HH. Van Meurs en Sixma 2 onderwerpen aangesneden.

1. winteropslag te Amsterdam, dat wil zeggen reserve voor eventueele
   vorstperiode in verband mét transportmoeilijkheden voor den tijd
   van 14 dagen-
   Gevraagd wordt voor Amsterdam:
   25 wagons van 10.000 kg. koolrapen;
   25 " " " " uien;
   25 " " " " wortelen;
   1100 vaten vatgroenten.

2. De regelmatige voorziening van Amsterdam wat betreft de dagelijk-
   sche behoefte met bovengenoemde stapelproducten, kool e.d. geduren-
   de a.s. winter.

Ad 1. Bij den Amsterdamschen handel bestaat de vrees, dat, in
tegenstelling met den afgeloopen winter, toen de handel eveneens met
den opslag van groente voor de Gemeente was belast, de handel niet
in staat zal zijn om de te reserveeren hoeveelheden op de veilingen
aan te koopen. De practijk van de afgeloopen weken heeft namelijk ge-
leerd, dat de betreffende stapelproducten in beperkte mate op de
veilingen worden aangevoerd.

Het zal dus wellicht noodig worden, dat de betreffende Regeerings-
instantie van het recht tot vordering onder de telers gebruik maakt,
vooral omdat binnenkort in een kort tijdsbestek groote aankoopen voor
opslagen in verschillende gemeenten zullen moeten worden gedaan.

De heer Valstar deelt hieromtrent mede, dat de genoemde produc-
ten van eerste kwaliteit in voldoende mate in het land aanwezig zijn.
Ten einde echter te voorkomen, dat deze producten vroegtijdig in te
groote hoeveelheden onder de bevolking zouden komen en op ondoelmatige
wijze opgeslagen met groot gevaar voor bederf, zoodat ze, op het
moment, dat ze voor de voeding noodig zouden zijn, niet meer aanwezig
zouden zijn, heeft de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale maat-
regelen genomen om de aanvoeren van deze stapelproducten in goede
banen te leiden.

De heer Valstar kan volkomen onderschrijven, dat de Gemeente
Amsterdam dit jaar meer doet opslaan, dan verleden winter. (Toen was
namelijk opgeslagen: 25 wagons rapen;
10 " uien;
15 " wortelen;
1100 vaten vatgroenten.

Het is echter een feit, dat toen de handel zelf over ~~een~~ belang-
rijke voorraden beschikte, welke thans niet aanwezig zijn. De heer
Valstar achtte dan ook de door de Gemeente voor dit winterseizoen aan-
gevraagde hoeveelheden een zeer bescheiden opslag, gezien de behoeften
van een stad als Amsterdam.

Afgesproken is, dat de leider van de Amsterdamsche grossiers-
combinatie, de heer Dijkstra, zich, ter verkrijging van bovenvermelde
hoeveelheden, welke van eerste kwaliteit zullen zijn, in verbinding
zal stellen met den heer Velders, die zal zorgdragen, dat de gevraagde
hoeveelheden tijdig zullen worden geleverd.

Ad 2. De kans bestaat, dat, evenals ten vorigen jare met de kool
het geval was, niettegenstaande de voorraden van stapelproducten ruim
zijn, de telers, in afwachting van hoogere prijzen, de goederen in
onvoldoende mate op de veilingen brengen.

De heer Valstar zegt, dat rapen, uien, wortelen en kool in vol-
doende hoeveelheden aanwezig zijn. Zoo noodig zullen zijnerzijds maat-
regelen worden getroffen om de regelmatige aanvoer van deze artikelen
aan de veiling te verzekeren. * Voedselvoorziening in oorlogstijd: Het document weerspiegelt de precaire situatie van de voedselvoorziening in de tweede winter van de Duitse bezetting. Er wordt gesproken over "stapelproducten" (rapen, uien, wortelen) die cruciaal waren om de bevolking te voeden.
* Logistiek en vorst: Men houdt rekening met "transportmoeilijkheden" tijdens vorstperiodes, wat duidt op de kwetsbaarheid van het distributienetwerk (waarschijnlijk afhankelijkheid van vervoer over water of beperkt beschikbare treinen/brandstof).
* Spanning tussen markt en overheid: Er is sprake van een vertrouwensbreuk tussen handel en producenten. Telers houden producten achter in de hoop op hogere prijzen ("oppotten"), terwijl de overheid overweegt het "recht tot vordering" (inbeslagname) in te zetten om de steden te bevoorraden.
* Centralisatie: De rol van de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale (onderdeel van de distributie-organisatie tijdens de bezetting) is centraal; zij bepalen de stromen om "bederf" en "ondoelmatige opslag" te voorkomen. Dit document stamt uit oktober 1941, een periode waarin de Duitse bezetter de Nederlandse economie steeds strakker reguleerde via distributiestelsels en centrale bureaus (zoals het Bureau V.V.O. - Voedselvoorziening in Oorlogstijd). De winter van 1941/1942 zou een van de koudste van de 20e eeuw worden, wat de in het document geuite vrees voor transportproblemen door vorst achteraf zeer terecht maakte. Voor Amsterdam was de aanleg van deze "ijzeren voorraad" essentieel om hongersnood en tekorten in de dichtbevolkte stad te voorkomen, nog voordat de extreme schaarste van de latere oorlogsjaren (Hongerwinter) intrad.