Getypte instructie of reglementering betreffende een betalingssysteem. B. AFNEMERS OP EEN WEEK CREDIET

Tot deze groep van detaillisten behooren diegenen, welke b.v. één week crediet genieten. Hetgeen door hen gekocht is bij de diverse grossiers, wordt door deze op de gebruikelijke wijze genoteerd.

De verkoop-nota’s over de periode van een week worden tezamen aan de Bank toegezonden. Het totaalbedrag per detaillist wordt op een begeleidend borderel vermeld. Op deze borderellen komen de credietgenietende detaillisten onder hun registratie-nummer voor.

De detaillisten zijn verplicht deze nota’s éénmaal per week op een nader vast te stellen dag, als uitersten termijn, bij de Bank te komen betalen, welke daartoe kantoor zal houden, in het veilingsgebouw. Vindt de vereischte betaling niet plaats, dan wordt door de Bank een zwarte lijst samengesteld, met de namen van de nalatige detaillisten. Deze lijsten, die een vertrouwelijk karakter dragen worden met spoed aan alle grossiers toegezonden, zoodat ieder op zijn hoede kan zijn.

Op grond van non-betaling zijn de grossiers verplicht deze detaillisten van levering uit te sluiten, totdat de verplichtingen jegens collega-grossiers zijn nagekomen.

Retour- of creditnota’s worden door de Bank in betaling genomen, in mindering van de grossiersnota’s, waarna de Bank de geincasseerde betalingen gespecificeerd aan de grossiers afrekent. De non-betalingen worden hierbij vanzelfsprekend aangegeven.

CENTRALE BETALING HOUDT DUS IN:

A. Dat de briefjes voor de detaillisten bij de Ned. Midd. Bank worden ingeleverd op volglijsten, welke daarvoor beschikbaar worden gesteld. De Bank zorgt voor doorzending.

B. Dat het tijdroovende zelf-incasseeren der briefjes plaats maakt voor invoudige incasseering en afrekening der gezamenlijke briefjes door de Bank.

C. Dat de slechte betalers niet meer de kans krijgen van den eenen grossier naar den anderen te loopen. De wekelijksche zwarte lijst is het onveilige signaal voor alle collega’s-grossiers. Hierdoor worden risico’s uitgesloten.

D. Dat de detaillisten tegen betaling van 1 x 10 cent zegelkosten al hun weekbriefjes kunnen voldoen ten kantore der Ned. Midd. Bank.

E. Dat het geld van de grossiers direct rentegevend bij de Bank in rekening wordt geboekt, terwijl de grossiers, desgewenscht, voorschotten kunnen ontvangen op de geincasseerde bedragen.

De mogelijkheid is voorts aanwezig om in de naaste toekomst een incasseeringsplan door te voeren voor oude of achterstallige vorderingen, waardoor de grossiers wederom de beschikking krijgen over thans nog uitstaande dubieuze middelen.

In Haarlem werkt bovengeschetste regeling tot groote tevredenheid en voordeel van detaillisten, zoowel als grossiers.

K. 6269 Dit document beschrijft een strikt gereguleerd systeem van gecentraliseerde betaling en kredietbewaking voor de handel tussen grossiers (groothandels) en detaillisten (winkeliers). Het systeem rust op drie pijlers:

1. Centralisatie via de Bank: De Nederlandsche Middenstandsbank (Ned. Midd. Bank) fungeert als tussenpersoon. In plaats van dat elke grossier afzonderlijk facturen int bij diverse winkeliers, worden alle rekeningen verzameld en door de winkelier in één keer bij de bank betaald (gevestigd in het veilingsgebouw).
2. Collectieve Sancties: Er is sprake van een harde aanpak van wanbetalers. Wie niet op tijd betaalt, komt op een "zwarte lijst". Grossiers zijn onderling verplicht om leveringen aan winkeliers op deze lijst te staken. Dit voorkomt dat een winkelier met schulden simpelweg overstapt naar een andere leverancier.
3. Efficiëntie en Rentabiliteit: Voor de grossiers vermindert dit het administratieve werk ("tijdroovende zelf-incasseeren") en zorgt het voor directe renteopbouw op de bankrekening. Voor de detaillist biedt het overzicht en lage transactiekosten (10 cent zegelkosten).

Het document ademt een geest van discipline en collectieve afspraken binnen een specifieke sector, vermoedelijk de groente- en fruitsector gezien de vermelding van het "veilingsgebouw". De Nederlandsche Middenstandsbank (NMB), die in de tekst wordt genoemd, werd in 1927 opgericht met steun van de overheid om de kredietverlening aan de kleine en middelgrote ondernemer (de middenstand) te verbeteren. In die tijd hadden kleine ondernemers vaak moeite om bij grote banken krediet te krijgen.

De regeling die hier wordt beschreven is een voorbeeld van de opkomst van georganiseerde middenstandsbewegingen in Nederland. In de eerste helft van de 20e eeuw zochten ondernemers naar manieren om risico's te beperken door middel van zelfregulering en samenwerking. De vermelding dat de regeling in Haarlem al succesvol werkt, suggereert dat dit document een voorstel of een uitleg is om het systeem ook in andere regio's of steden in te voeren.

Het gebruik van "zwarte lijsten" en de verplichting voor grossiers om collega's niet te 'benadelen' door toch te leveren aan wanbetalers, is tekenend voor de corporatistische inslag van die tijd: het belang van de gehele groep (de grossiers) woog zwaarder dan de individuele concurrentiekracht.