Getypte brief (ambtelijke correspondentie). 12 november 1941. De Directeur (vermoedelijk van een Amsterdamse gemeentelijke dienst, zoals de Marktwezen). De Heer Chef van het Bevolkingsregister, Plantage Kerklaan 36-38, Amsterdam-Centrum. [Rechtsboven:]
VB/HG.

[Middenboven, handgeschreven in blauw krijt/potlood:]
Miranda 13/11

[Adresblok:]
den Heer Chef van het
Bevolkingsregister,
Plantage Kerklaan 36-38,
Amsterdam-Centrum.
Wijk 10.

[Referentielijn:]
46A/51/2 M. 1 12 November 1941.

[Inhoud:]
In verband met de ariseeringsplannen voor de Vischmarkt al-
hier, heb ik de eer U in bijlage dezes te doen toekomen een lijst van
koopers op die markt, met beleefd verzoek, voor zoover het personen
betreft, die te Amsterdam woonachtig zijn, te doen nagaan wie van hen
als Jood in den zin der Verordening No.4/1940 van den Rijkscommissa-
ris meeten worden aangemerkt.

[Ondertekening:]
De Directeur, Dit document is een kil en bureaucratisch voorbeeld van de wijze waarop de Nederlandse overheid tijdens de bezetting meewerkte aan de Jodenvervolging. De kern van de brief is een verzoek om informatie uit het bevolkingsregister om de "ariseeringsplannen" (het onteigenen van Joods bezit of het uitsluiten van Joden uit het economische leven) voor de Amsterdamse Vismarkt te vergemakkelijken.

De directeur van de betreffende dienst vraagt het bevolkingsregister om een lijst met namen van kopers te controleren op hun afkomst. Hierbij wordt verwezen naar Verordening No. 4/1940, de beruchte basisverordening van de Rijkscommissaris (Seyss-Inquart) waarin werd gedefinieerd wie volgens de nazi-ideologie als "Jood" werd beschouwd.

Opvallend is de spelfout in de laatste regel: "meeten" in plaats van "moeten". De zakelijke toon ("heb ik de eer U... te doen toekomen") staat in schril contrast met de vreselijke gevolgen van dit soort administratieve handelingen voor de betrokken individuen. * De Vismarkt: De centrale vismarkt in Amsterdam was een belangrijke economische hub. De bezetter streefde naar een "judenreine" economie, waarbij Joodse handelaren en kopers stelselmatig werden verdreven.
* Het Bevolkingsregister: Het Amsterdamse bevolkingsregister aan de Plantage Kerklaan 36-38 (nabij Artis) was essentieel voor de bezetter om Joden op te sporen. Vanwege deze cruciale rol in de vervolging werd dit gebouw op 27 maart 1943 het doelwit van een beroemde aanslag door een verzetsgroep onder leiding van Gerrit van der Veen en Willem Arondeus.
* Arisering: Dit proces hield in dat Joodse bedrijven en bezittingen onder dwang werden overgedragen aan niet-Joodse "Ariërs". Dit document toont aan dat ook de reguliere handel op markten nauwgezet werd gecontroleerd om Joden uit te sluiten.
* Miranda: De handgeschreven naam "Miranda" (13/11) verwijst mogelijk naar de bekende Amsterdamse wethouder Monne de Miranda, of is een administratieve aantekening van de ontvangende partij de dag na verzending. Gezien De Miranda zelf Joods was en in 1942 werd vermoord, is de aanwezigheid van zijn naam op een document over "arisering" wrang. Marktwezen