Zakelijke brief (protestbrief). 31 oktober 1941. D. Steltenpool, Aardappelen-, Groenten- en Vischhandel (Wervershoof). De Gemeente Vischafslag, Amsterdam. [Briefhoofd]
D. STELTENPOOL
AARDAPPELEN-, GROENTEN- EN VISCHHANDEL
EN GROS - EN DETAIL
TELEGRAM-ADRES: STELTENPOOL - WERVERSHOOF
POSTGIRO No. 55844
TELEFOON: 21-8 UUR
WERVERSHOOF No. 1704
DAARNA No. 1704 ENKHUIZEN

Wervershoof (Holland) 31 October 1941

[Archiefaantekening in linkermarge]
№ 46A/60/1 M.1341 [doorgehaald en gecorrigeerd naar 1941]

[Geadresseerde]
De Gemeente Vischafslag
A m s t e r d a m

Mijne Heeren,

In aansluiting op ons telefonis onderhoud kom ik hierdoor protesteeren tegen Uwe afrekening dato 28 dezer groot f 67,04, waarmede ik onmogelijk accoord kan gaan, en wel om de volgende redenen:

Volgens de Ned. Visscherij Centrale wordt door U de aan U, volgens verplichting der Centrale door groothandelaren, toegezonden visch tegen de maximumprijzen verdeeld onder Uwe afnemers resp. deelgerechtigden in den aanvoer.

Nu is door Gebrs. v.d. Berg te Makkum op mijnen naam verleden Maandag 500 pond kleine Blei aan U toegezonden welke door U is verkocht voor den prijs van 13 cent of schoon de [handgeschreven: taxatie] prijs 16 ct. is. Deze visch kost mij zelf reeds 14 cent inkoop en krijg ik de vracht bovendien nog voor mijne rekening, welke ook ongeveer 1,4 ct. p. ½ Kg bedraagt. Maak ik derhalve 13 cent, dan heb ik er een fatsoenlijken strop aan en weinig animo om verder naar Amsterdam te zenden.

Echter heb ik volledig recht op 16 cent p. pond en dit vooral omdat er geenerlei bemerking bij stond anders dan dat er op Maandag geen afslag was, hetgeen ik reeds wist en was de visch ook voor Dinsdagverdeling bestemd.

Blijkens Uwe verkoopbonnen № 2353 – 2354 & 2355 is door U de visch verkocht aan:
C. Zwaan 40 Jan Aal 40
D. Zwaan 40 W. Aal 40
Ko Zwaan 40 Fa. Aarsen 40
Karel Zwaan 40 J. Aldendorf 40
” ” 40 J. v.. AL Sr 57 (57)
Joost Zwart 40
Jan Zwart 40

Er mag verondersteld worden dat visch verder gewoon voor de maximumprijzen verder doorverkocht is. Maar dit gaat mij niet aan en moet U zelf maar zien hoe U deze zaak in orde brengt, mits U er voor zorgt dat ik nog 497 maal 3 ct krijg.

Dit is mij goed recht en daar blijf ik op staan.

Ik zie derhalve een dezer dagen dit geld alsnog van U tegemoet, want anders zou ik de Centrale er in moeten betrekken, en dit doe ik alleen in uitersten noodzaak.

In spoedige afwachting verblijf ik
Hoogachtend
p.p. D. Steltenpool
[Handtekening onleesbaar]

--- * Kern van het geschil: De afzender, de firma D. Steltenpool, protesteert tegen een te lage uitbetaling voor een zending van 500 pond kleine blei. De vis werd door de Amsterdamse Gemeente Vischafslag verkocht voor 13 cent per eenheid, terwijl de vastgestelde (taxatie)prijs 16 cent was.
* Financiële impact: Steltenpool voert aan dat zijn inkoopprijs 14 cent was, exclusief 1,4 cent vrachtkosten per halve kilo. Bij een verkoopprijs van 13 cent lijdt hij dus een direct verlies ("een fatsoenlijken strop"). Hij eist nabetaling van het verschil van 3 cent over de geleverde hoeveelheid (gerekend als 497 eenheden).
* Juridische/Reglementaire context: Steltenpool beroept zich op de regels van de "Ned. Visscherij Centrale". Hij stelt dat de afslag verplicht is de vis tegen maximumprijzen te verdelen onder de gerechtigde afnemers. Hij dreigt de Centrale in te schakelen als het geschil niet wordt opgelost.
* Opvallende details: De brief bevat een gedetailleerde lijst met namen van de kopers aan wie de vis is verdeeld (onder andere de families Zwaan, Aal en Zwart), wat duidt op een zeer transparante maar strikt gereguleerde distributieketen.

--- * Tijdsperiode: De brief is geschreven op 31 oktober 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog.
* Oorlogseconomie: Tijdens de bezetting was de handel in levensmiddelen, waaronder vis, aan zeer strikte banden gelegd. De "Nederlandsche Visscherij Centrale" was een distributie-orgaan dat toezag op de naleving van maximumprijzen en de eerlijke verdeling van de schaarse aanvoer. Dit verklaart de term "maximumprijzen" en de "verplichting" van groothandelaren om aan de centrale afslag te leveren.
* Schaarste en Regulering: Het document illustreert de spanningen in de handel tijdens de oorlog: handelaren probeerden te overleven binnen een systeem van prijsbeheersing waarbij de marges flinterdun waren en elk prijsverschil (in dit geval 3 cent) het verschil kon maken tussen winst en een aanzienlijk verlies. De brief toont ook aan dat de bureaucratie rondom de voedselvoorziening in Amsterdam zelfs in oorlogstijd zeer gedetailleerd functioneerde.