Handgeschreven rapport/verslag van een incident. 21 november 1941. Hedenmorgen, 21 November 1941
was ondergeteekende, J. Stam, chef van de
Vischmarkt, in de Vischhal bezig met
het verdeelen van de door de V.C. gezonden
zoetwatervisch, welke verdeeling
door de Ned. Vissch. Centr. is goedgekeurd.

Een en ander verliep zonder
moeilijkheden, totdat op een bepaald moment
de vischhandelaar W. Botter en zijn vrouw
M. Botter Jansen met luider stem
tegen de toegepaste wijze van verdeeling protesteerden.
Dit ging op een manier, waardoor de orde en
de rust in de hal op ernstige zoodanige wijze
werd verstoord. Ik was hierdoor
verplicht om mijn
werkzaamheden te staken en de aanwezige
politie en Marechaussee op te
dragen de hal te ontruimen. Nadat de hal was
ontruimd, zijn Botter en zijn echtgenoote van de
markt verwijderd en kon ik daarna met mijn
werkzaamheden doorgaan, hetgeen thans verder
volkomen rustig verliep.

T. Beide personen schreeuwden nl: „houdt op
met koopen", „neemt geen visch", „het is
een rotzooi hier".

Ik kan hieraan nog toevoegen, dat de
wachtmeester van de Marechaussee A. Starremeld
mij na afloop van het hierboven geschetste,
mededeelde, dat M. Botter
Jansen tegen hem had gezegd, dat het hem te [tekst breekt af] Het document is een ooggetuigenverslag van een ordeverstoring tijdens de visdistributie in de Tweede Wereldoorlog. De kern van het conflict draait om de verdeling van "zoetwatervisch". In 1941 was de voedselvoorziening in Nederland reeds strak gereguleerd door de bezetter en de Nederlandse autoriteiten via distributiestelsels.

De visboer W. Botter en zijn vrouw M. Botter-Jansen uitten hun onvrede over de gehanteerde verdeelsleutel van de Nederlandsche Visscherij Centrale (NVC). Hun protest was luidruchtig en riep op tot een boycot ("houdt op met koopen"), wat door de marktmeester werd opgevat als een ernstige verstoring van de openbare orde. De escalatie leidde tot de inzet van de Marechaussee en de ontruiming van de vismarkt.

Opvallend is de formele, bijna ambtelijke toon van de marktmeester, die de acties van het echtpaar Botter kadert als een belemmering van een "goedgekeurde" procedure. De toevoeging (gemarkeerd met 'T') lijkt later of als extra bewijslast tussen de tekst te zijn gevoegd om de ernst van de "opstokerij" te benadrukken. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) was de vismarkt een strategische plek. Omdat veel ander vlees en voedsel schaars was, was vis een cruciale bron van eiwitten. De Nederlandsche Visscherij Centrale was een door de overheid gecontroleerd orgaan dat de vangst en distributie beheerde om de export naar Duitsland en de binnenlandse consumptie te reguleren.

Incidenten zoals beschreven in dit document kwamen vaak voor: kleine handelaren voelden zich benadeeld door de bureaucratische regels of verdachtten de autoriteiten van corruptie of collaboratie bij de verdeling van de schaarse goederen. Protesten tegen de distributie werden door de bezetter en de meewerkende Nederlandse politie streng aangepakt, omdat elke vorm van onrust werd gezien als verzet tegen de nieuwe orde. Het feit dat de Marechaussee direct aanwezig was en de hal ontruimde, toont aan hoe gespannen de sfeer bij voedseldistributiepunten in 1941 al was. A. Starremeld J. Stam M. Botter T. Beide W. Botter Marechaussee Politie