Handgeschreven conceptbrief of minuut (afschrift voor het archief). 18 september 1918. Burgemeester en Wethouders (B.W.) van Amsterdam. [Linksboven]
No. 763 M

[Rechtsboven]
Amst. 18 Sept 1918.
Voor den Min. v. L No 1b.

[Hoofdtekst]
Naar aanleiding van Uw missive van 7 Aug. en 13 Sept. jl. een schrijven van de Amsterdamsche Haringventersvereeniging "Helpt Elkander", welke mede gaat, heb ik de eer te berichten, dat met de ingevoerde Rijks-geregelde haringvoorziening de handel in haring zoo goed als niets meer beteekent. Dit heeft ten gevolge, dat de haringventers weinig of niets verdienen, omdat het hun moeielijk valt in dezen tegenwoordigen tijd op andere wijze hun brood te verdienen. -

Het Bestuur der Gemeente is bezig om de beschikking te verkrijgen over een groote partij Noordzee haring. Zoodra deze pogingen inderdaad slagen, zal het Bestuur der Gemeente de vereeniging trachten te belasten met den verkoop van een deel dezer haring - waardoor aan het verlangen der ventersvereeniging wordt tegemoet gekomen. -

[Onderaan]
B.W.
De Secr.
[Paraaf/Handtekening] Deze brief werpt licht op de economische nood onder kleine zelfstandigen in Amsterdam aan het einde van de Eerste Wereldoorlog. De haringventers, verenigd in de organisatie "Helpt Elkander", zagen hun broodwinning verdwijnen door de "Rijks-geregelde haringvoorziening". Dit overheidsingrijpen was bedoeld om de schaarse voedselvoorraden te distribueren, maar legde de vrije handel nagenoeg stil.

De brief toont een actieve houding van het Amsterdamse gemeentebestuur (B&W). Zij erkennen de benarde positie van de venters en beloven te bemiddelen. Door zelf een grote partij Noordzeeharing aan te kopen en de verkoop daarvan aan de vereniging toe te vertrouwen, probeert de gemeente zowel de voedselvoorziening te verbeteren als de werkloosheid en armoede onder deze specifieke beroepsgroep te bestrijden. Hoewel Nederland neutraal bleef tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918), leed het land zwaar onder internationale handelsblokkades en schaarste. Om hongersnood te voorkomen, stelde de overheid de Rijksdistributie in. Basisbehoeften zoals brood, aardappelen en vis gingen "op de bon" of werden streng gereguleerd door centrale organen.

De datum van de brief, september 1918, is saillant: het is slechts twee maanden voor de wapenstilstand. De sociale spanningen in Amsterdam waren in deze periode hoog door aanhoudende tekorten (denk aan het Aardappeloproer van 1917). De vereniging "Helpt Elkander" was een van de vele zelfhulporganisaties die in deze tijd de belangen van de arbeidersklasse en kleine middenstand behartigden tegenover een steeds dominantere overheid. De genoemde minister ("Min. v. L.") is hoogstwaarschijnlijk F.E. Posthuma, die als Minister van Landbouw, Nijverheid en Handel verantwoordelijk was voor het vaak bekritiseerde distributiebeleid. B.W.