Zakelijke brief / Ambtelijke correspondentie. 19 augustus 1918. Directeur van het Marktwezen (Amsterdam). De Vereniging van Grossiers in Eieren, Heerengracht 8, Amsterdam (Hier). [Stempel in paars]: No 4311 M. 1918.
[Handgeschreven paraaf]: Milo [?]
[Doorgehaald]: Markt [?]

Amsterdam 19 Augustus 1918.

Aan de Vereniging van Grossiers
in Eieren
Heerengracht 8
Hier

In antwoord op Uw schrijven dato 16 dezer bericht ik U, dat waar U zich contractueel hebt verplicht tot het in goeden staat terugzenden der emballage, ik U voor het, mij door de Coöp Roermondsche eiermijn in mindering gebrachte bedrag ad f 84.30 aansprakelijk stel en vertrouw ik U mij genoemd bedrag per omgaande zal doen zenden. ^F

Ik geef U in overweging betreffende deze aangelegenheid met de Coöp Roermondsche eiermijn in overleg te treden, terwijl ik mijnerzijds de Rijks commissie van Toezicht op de eiervereniging met een en ander in kennis zal stellen.

[Stempel in paars]: DE DIRECTEUR VAN HET MARKTWEZEN
[Ondertekening/Paraaf]: [Onleesbaar, mogelijk 'H']

^F Ik merk ook op dat door U bij de ontvangst der eieren geen reclames werden gemaakt ten aanzien van den toestand der emballage. De brief is een formele sommatie van de Directeur van het Marktwezen aan de Vereniging van Grossiers in Eieren. De kern van het conflict is een financieel verlies van f 84,30 (tachtig gulden en dertig cent). Dit bedrag is ingehouden door de Coöperatieve Eiermijn in Roermond omdat de retourgezonden verpakkingen ("emballage") beschadigd waren of in slechte staat verkeerden.

De directeur wijst de vereniging op hun contractuele plicht om emballage in goede staat te retourneren. Hij stelt hen direct aansprakelijk voor het ingehouden bedrag. In de voetnoot (gemarkeerd met 'F') voegt hij een juridisch argument toe: aangezien de grossiers bij ontvangst van de eieren niet hebben geklaagd over de staat van de emballage, wordt aangenomen dat zij deze in goede staat hebben ontvangen en dus ook weer zo hadden moeten inleveren.

De toon is zakelijk en dwingend, waarbij de directeur dreigt de "Rijks commissie van Toezicht" in te schakelen om de druk te verhogen. Het document dateert uit augustus 1918, de slotfase van de Eerste Wereldoorlog. Hoewel Nederland neutraal was, heerste er door de blokkades een enorme schaarste aan voedsel en materialen. Dit leidde tot een streng distributiestelsel en strikt overheidstoezicht op de handel in levensmiddelen, zoals eieren.

De "Directeur van het Marktwezen" in Amsterdam speelde een cruciale rol in de regulering van de stedelijke voedselvoorziening. Verpakkingsmateriaal (houten kisten, stro, etc.) was in oorlogstijd schaars en kostbaar, wat verklaart waarom er een officieel schrijven en een juridisch geschil ontstond over een bedrag van 84 gulden (wat destijds een aanzienlijke som was, vergelijkbaar met een maandloon voor een arbeider). De verwijzing naar de "Rijks commissie van Toezicht" onderstreept de centrale aansturing van de voedselketen tijdens de crisisjaren 1914-1918. Marktwezen