17 augustus 1913 De secretaris (A. Koovant) namens de Vereenigde Groenten-Exporteurs Nº 4445 M. 1913. 25/8

Aan het Levensmiddelenbedrijf!

Herhaaldelijk lezen wij nog in de dagbladen en hooren wij klachten dat groenten in verschillende steden van ons land moeilijk te bekomen en zeer duur zijn. – En wij, te Broek op Langendijk, in het midden der z.g. koolstreek, kunnen ons niet begrijpen, waarom in dergelijke toestanden geen verandering zou worden gebracht. – Hier worden groote kwantiteiten roode-, gele- en witte kool naar het binnenland gezonden, doch brengen zulke slechte prijzen op, dat ze voor de telers bij lange na niet loonend zijn.

In de vorige week, toen van den aanvoer 50% voor het binnenland werd geveild, was op de verschillende veilingen de kool zelfs geheel onverkoopbaar, en moest met dezen meesten spoed het voor het binnenland te veilen percentage van 50% op 30% worden gebracht. Wij vragen ons daarom af, hoe is het mogelijk, dat er in Nederland nog gebrek aan groenten kan zijn? Is Broek op Langendijk, van waaruit reeds drie winters ons land van kool werd voorzien, dan nog niet bekend genoeg?

Wij stellen ons daarom thans in verbinding met de Levensmiddelenbedrijven in ons land, om die in de gelegenheid te stellen hunne burgers van goedkoope kool te voorzien. – Wij leveren alles tegen inkoopprijs, overleggen ten bewijze daarvan bij iedere rekening een afschrift der veilingfactuur, en berekenen voor inkoopen en verlading 5% provisie.
Betalingen moeten geschieden binnen acht dagen na verzending der goederen.
Ons adres is: Vereenigde Groenten-Exporteurs te Broek op Langedijk, Telefoon Nº 18.
Nadere orders zien wij gaarne tegemoet.

Hoogachtend,
Namens VEREEN. GROENTEN EXP.

De Secretaris
A. Koovant

Broek op Ld, 17 Aug 1913. De brief kaart een economische discrepantie aan: terwijl consumenten in de steden klagen over schaarste en hoge prijzen ("duurte"), kampen de producenten in de Noord-Hollandse koolstreek met overschotten en onverkoopbare voorraden. De prijzen op de veiling zijn zo laag dat ze voor de telers niet meer rendabel zijn.

De "Vereenigde Groenten-Exporteurs" stellen een pragmatische oplossing voor: ze bieden aan de tussenhandel te passeren en direct aan gemeentelijke levensmiddelenbedrijven te leveren. Hun verdienmodel is transparant (inkoopprijs plus 5% provisie), waarbij ze zelfs kopieën van de originele veilingfacturen aanbieden als bewijs. Dit toont een vroege vorm van georganiseerde directe afzet om zowel de noodlijdende boer als de arme stedeling te helpen. In 1913, aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog, heerste er in Nederland grote bezorgdheid over de stijgende kosten van het levensonderhoud. Veel grote steden hadden in deze periode 'Levensmiddelenbedrijven' of 'Centrale Keukens' opgericht om de voedselvoorziening te reguleren en betaalbaar te houden voor de arbeidersklasse.

Broek op Langedijk was destijds het epicentrum van de koolteelt in Nederland, met de beroemde doorvaarveiling (de BroekerVeiling) als spil van de handel. De brief illustreert de logistieke en economische uitdagingen van die tijd: ondanks een overvloed aan productie in de ene regio, bereikten de goederen de consument in de andere regio niet tegen een redelijke prijs, vaak door gebrekkige distributie of prijsopdrijving door handelaren.