Archiefdocument
Origineel
26 november 1941. N E D E R L A N D S C H E V E E H O U D E R I J C E N T R A L E .
No. 9466. Afd. Voorraadbeheer.
Gr/vdW/Re. 's-Gravenhage, 26 November 1941.
No 48/27/1 M.1941 1/2 (No.14)
Aan de Houders van koel- of vrieshuizen
in Nederland.
Hieronder laten wij volgen een volledige tekst van een
wijziging in het Koel- of Vrieshuizenbesluit, opgenomen in
de Nederlandsche Staatscourant no. 223 d.d. 14 November l.l.
" 14 November 1941.
" No. 27667.
"Rijksbureau voor de Voedselvoorziening
" in Oorlogstijd.
" Afdeeling Algemeene Zaken.
" De Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw en
"Visscherij;
" Gelet op het Koel- of Vrieshuizenbesluit en in overeenstem-
"ming met de §§ 2 en 3 van de Verordening No. 3/1940 van den Rijks-
"commissaris voor het bezette Nederlandsche gebied;
" Heeft goedgevonden:
"I. het intitulé van voornoemd besluit te wijzigen in dier voege,
"dat dit wordt gelezen als volgt:
" "De Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw en
" Visscherij;
" Gelet op de artt. 4, 7 en 8 van het Voedselvoorzieningsbe-
"sluit en in overeenstemming met de §§ 2 en 3 van de Verordening
"No. 3/1940 van den Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandsche
" gebied;
" Heeft goedgevonden:
"te bepalen als volgt:";
"II. den tekst van voornoemd besluit te wijzigen in dier voege, dat:
" a. in dat besluit telkens in plaats van "bedrijfsvergunning"
" wordt gelezen: "koel- of vriesvergunning";
" b. het eerste lid van artikel 2 wordt gelezen als volgt:
" "1. Het voorhanden of in voorraad hebben van producten, in den
"zin van artikel 1, onder 3, van het Voedselvoorzieningsbesluit,
"in koel- of vrieshuizen is verboden,";
" c. aan artikel 3, lid 3 wordt toegevoegd:
" "tenzij het betreft van één rechthebbende in opslag genomen
"producten van welken aard ook, welke gezamenlijk een gewicht van
"150 kg. niet overschrijden", in verband waarmede de aan het slot
"van dat lid geplaatste punt wordt veranderd in een komma:
" d. aan artikel 4 wordt toegevoegd een vierde lid, luidende:
" "4. Voor het uitreiken of verlengen eener machtiging is een be-
"drag verschuldigd, berekend naar f. 0,05 per 1000 kg. opgeslagen
"product, of, indien voor het voorhanden of in voorraad hebben van
-2- Dit document is een officiële circulaire van de **Nederlandsche Veehouderij Centrale (NVC)**, verzonden tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De NVC informeert eigenaren van koel- en vrieshuizen over een juridische wijziging in het beheer van hun voorraden.
De kernpunten van de wijziging zijn:
1. Terminologie: De term "bedrijfsvergunning" wordt specifiek vervangen door "koel- of vriesvergunning".
2. Verbodsbepaling: Het opslaan van bepaalde voedselproducten in koelhuizen wordt in principe verboden, wat duidt op een strengere overheidscontrole op de voedselvoorraad.
3. Vrijstelling: Er wordt een uitzondering gemaakt voor kleine partijen tot 150 kg per eigenaar.
4. Leges: Er wordt een vergoeding ingevoerd voor het verstrekken van machtigingen (5 cent per 1000 kg).
Het document ademt de sfeer van de bezettingsbureaucratie uit; het verwijst direct naar verordeningen van de Rijkscommissaris (Seyss-Inquart) en is opgesteld door de Secretaris-Generaal, die onder toezicht van de bezetter de dagelijkse leiding over de departementen had. In 1941 was de voedselvoorziening in Nederland een kritiek punt. De bezetter wilde maximale controle over alle voorraden om zowel de Nederlandse bevolking op een minimumniveau te voeden als om goederen naar Duitsland te kunnen transporteren. Het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd was het centrale orgaan dat deze distributie en opslag reguleerde.
Koelhuizen waren van strategisch belang voor het bewaren van vlees, zuivel en andere bederfelijke waren. Door de regels aan te scherpen en machtigingen verplicht te stellen, kon de overheid exact monitoren hoeveel voedsel er waar lag. De vrijstelling van 150 kg was waarschijnlijk bedoeld om de kleine middenstand of particulieren niet direct volledig te blokkeren, terwijl de grote commerciële voorraden volledig onder staatscontrole kwamen te staan. De brief illustreert hoe de Nederlandse ambtelijke apparatuur werd ingezet om de Duitse bezettingspolitiek (de Lenkung van de economie) uit te voeren.