Zakelijke correspondentie (brief). 12 december 1941. Instituut voor onderzoek op het gebied van verwerking van fruit en groenten, Wageningen. Afdeling Koelonderzoek. INSTITUUT VOOR ONDERZOEK
OP HET GEBIED VAN
VERWERKING VAN FRUIT
EN GROENTEN

Afd. Koelonderzoek.
Directeur: Prof. Ir. A. M. SPRENGER
Telefoon 2281
Postrekening 90513

№ 48/26/3 M. 1941 24/12 [handgeschreven]
WAGENINGEN, 12 December 1941.
LAB. v. TUINBOUWPLANTENTEELT - HAAGSTEEG 3

Aan het Gemeente Koelhuis,
Marktwezen Amsterdam,
Jan van Galenstraat 14,
A M S T E R D A M - W.

No: 2.
Antwoord op schrijven:
Onderwerp:

Ter attentie van den heer Jonkman.

[Handgeschreven in groene inkt:]
m. Dir.
een en ander op 13/12
in orde gebracht

WelEdele Heer,

In verband met zijn proeven op druiven kwam de heer Van Stuivenberg bij het berekenen van de verkregen waarden tot de conclusie, dat het toch in hooge mate gewenscht zou zijn nog een vergelijking te maken tusschen de Zwaveldioxyde-opname bij lage temperatuur (hetgeen thans geschied is) en die bij hoogere temperaturen.
Te dien einde zou hij het op bijzonderen prijs stellen, indien U, zoo mogelijk, de laatste kisten druiven uit den container III zoudt willen doen verwijderen en (van een teeken voorzien) naast de andere behandelde druiven (gemerkt 0.25) te plaatsen.
Den container zou hij dan gaarne geplaatst zien in een ruimte, waar een hoogere temperatuur heerscht, waarbij gedacht wordt aan de ruimte in de staafijsfabriek.
Het aantal te behandelen bakken kan op 6 gesteld worden. Deze kunnen worden afgenomen van de partij druiven, welke het eerst uit den container III zijn verwijderd en thans staan bij container IV bij de deur.
Als contrôle zullen er dan 6 bakken uit den contrôle-container genomen dienen te worden, om deze naast den container III in de verwarmde ruimte te plaatsen.
Indien U zoo vriendelijk wilt zijn deze verplaatsingen in het begin van de volgende week te doen uitvoeren, zijn de vruchten vermoedelijk a.s. Woensdag weer droog en kan direct met de behandeling worden begonnen. De heer Van Stuivenberg hoopt Woensdag te 9 uur ten Uwent te zijn. In verband met de SO$_2$-metingen is het natuurlijk noodig, dat er bij den container een electrische aansluiting is, opdat de Saja-pomp kan worden aangesloten.
Voor de te nemen moeite danken wij U ten zeerste.

Hoogachtend,
Uw dw.,
p/o [handgeschreven] Prof. Sprenger,
[Handtekening: E. M. Looijen]

P.S. In verband met deze proeven verzochten wij de Fa. Brocades Stheeman aan Uw adres nog een halven liter geconcentreerd Zwavelzuur te bezorgen. * Inhoud: De brief bevat een verzoek om medewerking aan een wetenschappelijk experiment betreffende de bewaring van druiven. Er wordt gevraagd om specifieke kisten fruit te verplaatsen naar een warmere ruimte (de staafijsfabriek) om de opname van zwaveldioxide ($SO_2$) bij hogere temperaturen te testen.
* Logistiek: De uitvoering van de proef vereist nauwgezette handelingen in het koelhuis (omsorteren van kisten, gebruik van specifieke containers). Ook is er behoefte aan technische faciliteiten (elektriciteit voor een 'Saja-pomp') en chemische benodigdheden (geconcentreerd zwavelzuur van de firma Brocades Stheeman).
* Urgentie: Uit de handgeschreven kantlijnnotitie blijkt dat de acties reeds de dag na verzending (13 december) zijn uitgevoerd, wat duidt op een efficiënte werkrelatie tussen het instituut en het koelhuis.
* Taalgebruik: Formeel en zakelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "hooge", "tusschen", "Uwent"). * Tijdsbeeld: De brief dateert uit december 1941, tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ondanks de bezetting bleef landbouwkundig en voedseltechnologisch onderzoek een prioriteit voor de voedselvoorziening.
* Instelling: Het 'Instituut voor onderzoek op het gebied van verwerking van fruit en groenten' te Wageningen (onderdeel van de toenmalige Landbouwhogeschool) was cruciaal voor de ontwikkeling van bewaartechnieken. Prof. Sprenger was een sleutelfiguur in de Nederlandse tuinbouwwetenschap.
* Techniek: Het 'zwavelen' van druiven was een gangbare methode om bederf door schimmels tijdens transport en opslag tegen te gaan. De proef van 'de heer Van Stuivenberg' (waarschijnlijk dr. F.M. van Stuivenberg) was gericht op het optimaliseren van dit proces.
* Locatie: Het Gemeente Koelhuis aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam maakte deel uit van de Centrale Markthallen, de centrale spil in de Amsterdamse voedseldistributie. F.M. van Stuivenberg M. Looijen P.S. In Van Stuivenberg (De heer) W. Ter Marktwezen