Getypt rapport op papier. 19 augustus 1941. R A P P O R T

B.C.Schlebaum, oud 26 jaar en wonende Van Bossestraat 39 II alhier,
verzoekt om een toegangskaart vowr de Centrale Markt als overkruier.
Bij onderzoek is gebleken, dat hij nog nimmer met de Justitie in aan-
raking is geweest. Bij onderzoek in de administratie van Sociale zaken
afd: Marnixstraat is mij echter gebleken, dat aan Schlebaum met ingang
van 13 Augustus 1941 steun in natura is verleend, terwijl hem voorts
door de betrokken ambtenaar van Sociale Zaken is aangezegd, dat hij
zijn diensten als overkruier aan de Centrale Markt niet mag aanbieden.
Stamboeknummer bij S.Z. van Schlebaum is 195959.

Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen.

[Handtekening in blauw met rode paraaf 'su']

Amsterdam 19 Augustus 1941
Controleur,

[Handtekening: A. Atthoff (?)] Dit rapport betreft de aanvraag van de 26-jarige B.C. Schlebaum voor een vergunning (toegangskaart) om te mogen werken als 'overkruier' op de Centrale Markt in Amsterdam. Een overkruier was een losse arbeider die met een handkar of kruiwagen goederen transporteerde voor handelaren.

Uit de screening blijken twee zaken:
1. De aanvrager heeft een schoon strafblad ("nog nimmer met de Justitie in aanraking geweest").
2. Hij ontvangt echter sinds 13 augustus 1941 een uitkering in de vorm van goederen ("steun in natura") van de afdeling Sociale Zaken.

Vanwege het ontvangen van deze steun heeft een ambtenaar hem expliciet verboden om als overkruier te werken. De rode onderstrepingen in het document benadrukken de reden van de afwijzing (de steun) en zijn registratienummer. Het document dateert van augustus 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de controle op de voedselvoorziening en de arbeidsmarkt zeer streng. De Centrale Markt was een cruciaal knooppunt voor de distributie van voedsel in Amsterdam.

De afwijzing illustreert het beleid van die tijd waarbij mensen die afhankelijk waren van de steun (sociale bijstand) vaak geen neveninkomsten mochten genereren. Dit was deels om fraude te voorkomen, maar ook om de totale controle over de beroepsbevolking en hun inkomsten te behouden. Het feit dat verschillende stadsdiensten (Marktwezen, Justitie en Sociale Zaken) informatie over burgers uitwisselden, toont de hoge mate van administratieve controle tijdens de bezettingsjaren aan. A. Atthoff B.C. Schlebaum S.Z. van Schlebaum Marktwezen