Handgeschreven brief (verzoekschrift).
Origineel
Handgeschreven brief (verzoekschrift). 10 mei 1941. Jacob Kraut, wonende aan de Eemsstraat 9 te Amsterdam. Vermoedelijk de directie van de Marktwezen (gezien de referentie naar "de Hal"). [Linksboven stempel:]
No 66/11/1 M.1941 10/5
[Rechtsboven:]
Amsterdam 10 Mei 1941
[Midden:]
Weled Heer
[Inhoud:]
Ondergeteekende Jacob Kraut Eemsstraat 9 Amsterdam
komt bij deze tot u met het volgende verzoek
Sedert ± half Januari 1941 heb ik van Uwe
dienst in huur het zolderpakhuis boven de Westelijke
uitgang van de Hal. Het contract loopt tot
1 Febr: 1942. Door de tijdsomstandigheden gedwongen en
doordat ik sedert eenigen tijd genoemde zolder:
ruimte wegens gebrek aan handel niet meer
kan benutten verzoek ik u beleefd mij
ontheffing van dit contract te verleenen
[Afsluiting:]
Hoogachtend
uw den
J. Kraut
[Rechtsboven handgeschreven notities:]
[Paraaf]
Th Bloem
Th Müller In deze brief verzoekt Jacob Kraut om de voortijdige ontbinding van een huurcontract. Hij huurt sinds januari 1941 een zolderpakhuis boven de westelijke uitgang van "de Hal" (de Centrale Markthal aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam). Het contract zou oorspronkelijk lopen tot 1 februari 1942.
Kraut voert twee redenen aan voor zijn verzoek:
1. "De tijdsomstandigheden": Een in die tijd veelgebruikte term om de gevolgen van de Duitse bezetting aan te duiden.
2. "Gebrek aan handel": De economische bedrijvigheid was voor veel kleine handelaren sterk afgenomen door beperkende maatregelen en schaarste.
De toon van de brief is uiterst formeel en beleefd, wat gebruikelijk was voor correspondentie met overheidsinstanties. De datum van de brief, 10 mei 1941, is exact één jaar na de Duitse inval in Nederland. De brief schetst een tragisch beeld van de situatie van Joodse Amsterdammers tijdens de bezetting. Jacob Kraut (geboren in 1888) was een Joodse koopman. De Eemsstraat, waar hij woonde, lag in de Rivierenbuurt, een wijk waar in die jaren veel Joodse gezinnen woonden.
De term "tijdsomstandigheden" in combinatie met "gebrek aan handel" is hier wrang: voor Joodse ondernemers werd het door de anti-Joodse verordeningen van de bezetter (zoals de registratieplicht en het verbod op uitoefening van bepaalde beroepen) nagenoeg onmogelijk gemaakt om hun bedrijf voort te zetten.
Uit archiefonderzoek (o.a. Joods Monument) blijkt dat Jacob Kraut, zijn vrouw en hun kinderen de oorlog niet hebben overleefd. Hij werd in juli 1943 in het vernietigingskamp Sobibor vermoord. Deze brief is een directe getuigenis van het moment waarop zijn maatschappelijke en economische leven door de bezettingsmaatregelen werd ingesnoerd. J. Kraut Marktwezen