Extract uit het Boek der Besluiten van de Regeringscommissaris.
Origineel
Extract uit het Boek der Besluiten van de Regeringscommissaris. 4 juli 1941. [Linksboven, paarse stempel/inkt:]
Nº 77/21/s M.1941 12/2
[Handgeschreven initialen:] rvp
[Rechtsboven, handgeschreven:]
Marktw.
[Linksboven, ronde stempel met handgeschreven paraaf:]
acc g.
[Getypt:]
No. 53/9 L.M. 1941. [Rechts:] Straf bezoeker Centrale Markt.
[Midden:]
E x t r a c t
uit het Boek der Besluiten van [Handgeschreven in de marge:] w/bij
den Regeeringscommissaris voor Amsterdam, [Handgeschreven:] Th Broek
Vrijdag, 4 Juli 1941.
Op voorstel van den Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen, wordt het volgende besluit genomen:
De Regeeringscommissaris voor Amsterdam,
Gezien het rapport van den Directeur van den Dienst van het Marktwezen, d.d. 26 Juni 1941, No. 77/21/3 M;
Gelet op art. 35, lid 2, van het Reglement op de Centrale Markt
B e s l u i t :
te bepalen, dat H. Berne, Orteliusstraat 354 II, alhier, wegens poging tot oplichting, ingaande 7 Juli 1941 zal worden gestraft met ontneming van het recht van toegang tot de Centrale Markt voor den tijd van 2 maanden.
Afschrift van dit besluit zal worden gegeven aan de afdeelingen Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen (3 stuks) en Sociale Zaken (2 stuks).
[Linksonder:]
Pwo
[Rechtsonder:]
Voor eensluidend extract,
de Gemeentesecretaris,
[Fletse paarse stempel:]
(get.) K. F. FRANKEN * Taalgebruik: Het document is opgesteld in het formeel-ambtelijk Nederlands van de vroege jaren '40 (bijv. "den Regeeringscommissaris", "Wasch-").
* Inhoud: Het betreft een bestuursrechtelijke sanctie. Een burger, H. Berne, wordt voor twee maanden de toegang ontzegd tot de Centrale Markt in Amsterdam. De reden is een "poging tot oplichting".
* Bestuurlijke structuur: De beslissing wordt genomen door de "Regeeringscommissaris" (Edward Voûte), die tijdens de bezetting de rol van de burgemeester en de gemeenteraad had overgenomen. Het voorstel kwam van een wethouder wiens portefeuille een opmerkelijke combinatie was van Levensmiddelen en Hygiëne (Wasch- en zweminrichtingen).
* Authenticiteit: De aanwezigheid van diverse referentienummers, parafen en de stempel van de gemeentesecretaris (K.F. Franken) wijst op een officieel administratief proces binnen de gemeentelijke bureaucreatie. Dit document stamt uit juli 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De context is cruciaal:
1. Voedselvoorziening en Controle: De Centrale Markt in Amsterdam was de spil in de voedseldistributie. Tijdens de oorlog was alles wat met voedsel te maken had streng gereguleerd vanwege de toenemende schaarste en de invoering van het distributiestelsel. Pogingen tot oplichting op de markt werden daarom zwaar bestraft.
2. Bestuur onder Bezetting: Per 1 maart 1941 was de democratisch gekozen gemeenteraad van Amsterdam ontbonden door de bezetter. De "Regeeringscommissaris" kreeg alle macht. Dit document is een direct voorbeeld van hoe het stadsbestuur in die tijd functioneerde als een autoritair orgaan.
3. H. Berne: De genoemde persoon woonde aan de Orteliusstraat 354 II, een adres in de wijk De Baarsjes (Amsterdam-West). Een straf van twee maanden uitsluiting van de Centrale Markt was in die tijd een zeer ingrijpende maatregel, aangezien dit de plek was waar men afhankelijk van was voor de inkoop van (vaak schaarse) goederen.