Dienstverslag / Rapport van de Controleur van het Marktwezen. 30 juli 1941. [Stempel:] № 77/33/1 M. 1941 30/7

R A P P O R T

Heden morgen omstreeks 8.40 uur v/n werd mij, ondergeteekende controleur, door A. Meinster, personeel bij den grossier G. van Smeerdijk, medegedeeld, dat S. Roodveld, oud 23 jaar, personeel bij kooper J. Peper en wonende Nieuwe Uilenburgerstraat 42 alhier, zoojuist drie ledige kisten had weggenomen van een stapel welke aan de achterzijde van pakhuis B.2 stond. Meinster ~~verklaar~~ verklaarde dit feit zelf te hebben geconstateerd. Overkruier C. A. van der Bosch, die tijdens de markturen bewakingsdiensten verricht op de pieren B en C, verklaarde eveneens te hebben gezien, dat Roodveld de drie besproken kisten had weggenomen. In verband met vorenstaande hoorde ik genoemden Roodveld en bevestigde deze hetgeen mij door Meinster en van der Bosch was verklaard. Voorts deelde Roodveld mij nog mede, dat hij de kisten had weggenomen met de bedoeling om ze bij een andere grossier in te leveren en het statiegeld dat hij hiervoor zou ontvangen - zijnde F. 3 - voor zichzelf te behouden. Bij onderzoek is mij, rapporteur nog gebleken, dat deze kisten toebehoorde aan grossier L. van Smeerdijk, die van dit geval aangifte doet. Van de drie besproken kisten, welke afkomstig bleken te zijn van de groenteveiling te Loosduinen, heb ik er een inbeslaggenomen en de andere aan Smeerdijk teruggegeven. Toegangskaart voor de Centrale Markt van Roodveld gaat hierbij.

[Links:]
Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen.

[Rechts:]
Amsterdam 30 Juli 1941
Controleur,
(Handtekening: S. Felthun)

[Handgeschreven notities in de kantlijn/onderaan:]
* JS (paraf)
* 14 dagen m.i.v. Vrijdag a.s.
* vrijdag 1 Augustus
* 30-7-41 (paraf)
* 77/33/2 M Het document is een zakelijk rapport over een kleine diefstal op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is de diefstal van drie lege groentekisten door de 23-jarige S. Roodveld.

Belangrijke elementen uit de tekst:
* De dader: S. Roodveld werkt voor een 'kooper' (handelaar) genaamd J. Peper. Hij woont in de Nieuwe Uilenburgerstraat, een straat die destijds midden in de Amsterdamse Jodenbuurt lag.
* Het motief: Het innen van het statiegeld (F. 3,-). In 1941 was drie gulden een aanzienlijk bedrag voor een arbeider (ter vergelijking: een brood kostte toen ongeveer 20 cent).
* De procedure: Er zijn getuigenverklaringen van een werknemer van een grossier en een 'overkruier' (een sjouwer/transporteur op de markt). De controleur neemt de toegangskaart van de verdachte in, wat effectief betekent dat de man zijn werk niet meer kan uitvoeren.
* Bewijslast: Eén kist wordt als bewijsmateriaal in beslag genomen, de andere twee worden direct teruggegeven aan de rechtmatige eigenaar. Dit rapport dateert van juli 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was een vitaal punt voor de voedselvoorziening.

De handgeschreven notitie "14 dagen m.i.v. Vrijdag a.s." wijst op een disciplinaire straf: Roodveld werd waarschijnlijk voor twee weken de toegang tot het marktterrein ontzegd.

Interessant is de sociaal-geografische context: de Nieuwe Uilenburgerstraat was een straat met veel Joodse inwoners. Gezien de datum (1941) vonden er in deze periode al felle anti-Joodse maatregelen plaats in Amsterdam. Hoewel dit rapport een puur strafrechtelijke/administratieve afhandeling van een diefstal lijkt, vond dit plaats in een tijd van toenemende schaarste en repressie, waarbij zelfs kleine vergrijpen zoals de diefstal van statiegeldkisten streng werden gerapporteerd.