Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie.
Origineel
Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie. De Directeur van het Marktwezen (ondertekend namens J. Englander). [Briefhoofd]
N° 1124 L.M. 1941 1/12
Marktwezen Amsterdam
Jan van Galenstraat 14 (West)
A.Z. Model No. 8a-5000-6-'40-1070
[Handgeschreven rechtsboven:] Pol. 7
[Stempel linksboven:] ONTVANGEN
Telefoon 85151
[Datumstempel:] 1941 DEC 4 N 7 19
Aan :
den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .
Verzoeke bij beantwoording datum en nummer van dezen brief te vermelden.
No: 103/32/1 M Bijlagen: - Datum: 29 November 1941.
Onderwerp: Vergunning A.Polak voor ververschingslokaal hulpmarkt Gaaspstraat.
[Groot kaderstempel rechts:]
ALGEMEENE DIENSTZAKEN
[Handgeschreven parafen]
AGENDA J.W.
LES No 16883
Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat de marktkoopman A.Polak in een bestaand lokaaltje op het terrein der hulpmarkt Gaaspstraat een gelegenheid heeft geopend voor den verkoop van warme dranken aan de op deze markt staande marktkooplieden. Volgens een mededeeling van de Politie behoort hem hiervoor vergunning te worden verleend.
Ik verzoek U derhalve beleefd te willen bevorderen, dat aan Polak voornoemd de voor het houden van een ververschingslokaal vereischte vergunning (waaromtrent naar myn meening het oordeel van den Hoofdcommissaris van Politie dient te worden ingewonnen) wordt verleend.
De Directeur,
[Handtekening]
[Handgeschreven:] Englander.
[Paars kaderstempel linksonder:]
De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en Schoonmaak-, Bad- en Zweminrichtingen stelt deze in handen van: [Handgeschreven:] den Heer Hoofdcommissaris van Politie om advies.
A'dam, 4 December 1941 [Handtekening] Dit document is een formele aanvraag voor een exploitatievergunning voor een ververschingslokaal (een kantine of koffiehuisje) op een marktterrein. De directeur van het Marktwezen verzoekt de wethouder om medewerking, waarbij hij aangeeft dat de politie al positief heeft geadviseerd, maar dat een formeel oordeel van de Hoofdcommissaris nog noodzakelijk is.
Opvallend is de administratieve weg: de brief is gedateerd op 29 november, wordt op 4 december officieel ontvangen en op diezelfde dag door de wethouder direct doorgeleid naar de politie voor advies. Dit getuigt van een strikte ambtelijke hiërarchie en procedurele afhandeling in oorlogstijd. De naam 'Polak' en de locatie 'Gaaspstraat' zijn in deze periode (november 1941) cruciaal voor de historische duiding. De historische context van dit document is zeer specifiek en beladen. Hoewel de brief leest als een reguliere vergunningsaanvraag, vindt deze plaats tijdens de Duitse bezetting.
- De Jodenmarkten: In september 1941 verordenden de nazi-bezetters dat Joodse marktkooplieden en klanten moesten worden afgezonderd op specifieke markten. De "hulpmarkt Gaaspstraat" (gelegen in de Rivierenbuurt) werd vanaf november 1941 aangewezen als een van de drie Amsterdamse 'Jodenmarkten'.
- A. Polak: De heer Polak was een Joodse marktkoopman die, gedwongen door de uitsluiting elders, probeerde een bestaan op te bouwen op deze gesegregeerde markt door warme dranken te verkopen aan zijn lotgenoten.
- Segregatie: Het document illustreert hoe de ambtelijke molen van de gemeente Amsterdam (Marktwezen, Wethouder, Politie) meewerkte aan het formaliseren van de situatie op deze Joodse markten. Wat een gunst lijkt (het verlenen van een vergunning), is onderdeel van een systeem waarin Joden systematisch werden geïsoleerd van het openbare leven en opgesloten in hun eigen "voorzieningen". A. Polak A.Z. Model J. Englander Polak was (De heer) Gemeente Amsterdam Marktwezen Politie