Extract uit het 'Boek der Besluiten' van de Burgemeester van Amsterdam. 6 maart 1942 (met terugwerkende kracht tot 1 maart 1942). v.d.W./E.L. Instelling Bureau tot opheffing
No. 249 O.G.Z. (1942) van maatschappelijke misstanden.
[handgeschreven: 284 Lin. 1942] [handgeschreven: Markthv / ui pui / oph]

                 E x t r a c t
        uit het Boek der Besluiten
  van den Burgemeester van Amsterdam.
         Vrijdag, 6 Maart 1942.

De Burgemeester van Amsterdam;
Overwegende, dat het gewenscht is maatregelen te nemen tegen
maatschappelijke misstanden in Amsterdam,
B e s l u i t:
I. gerekend te zijn ingegaan 1 Maart 1942: in te stellen een Bureau
dat belast zal worden met onderzoek van maatschappelijke misstan-
den in Amsterdam en met het nemen van maatregelen daartegen;
II. te bepalen, dat:
a. het onder I bedoelde Bureau zijn bemoeiingen zoowel op maat-
schappelijk als op geneeskundig gebied zal uitstrekken;
b. dit Bureau ten Raadhuize wordt gevestigd en rechtstreeks onder
den Burgemeester zal ressorteeren;
III. de leiding van genoemd Bureau op te dragen aan den arts W.F.K.J.F.
Frackers, gemeentearts-volambtenaar bij den Gemeentelijken Genees-
kundigen en Gezondheidsdienst, die in verband daarmede zal worden
gedetacheerd bij de Gemeentesecretarie.
Afschrift van dit besluit zal worden gegeven aan de afdeeling
Openbare Gezondheid en Ziekenhuiswezen (5 stuks) en voorts aan alle
overige afdeelingen der Gemeentesecretarie, alsmede aan het Bureau Ge-
meentesecretaris en Algemeene Dienst (5 stuks), den Gemeenteontvanger
en het Pensioenbureau.

C.S. Stadhuis Voor eensluidend extract,
A'dam 3-'42 de Gemeentesecretaris,

[Stempel: No 1/22 / M. 1942 10/3] (get.) J. F. FRANKEN Dit document markeert de officiële oprichting van een specifiek bureau binnen de gemeente Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De belangrijkste punten zijn:

• Organisatorische structuur: Het nieuwe bureau valt direct onder de burgemeester en wordt gevestigd in het Stadhuis. Dit duidt op het grote belang dat de toenmalige leiding aan dit onderwerp hechtte.
• Interdisciplinaire aanpak: Het bureau krijgt een mandaat dat zowel het maatschappelijk als het geneeskundig terrein beslaat. Dit wijst op een visie waarbij sociale problemen werden behandeld als "ziektes" of hygiënische kwesties.
• Personele bezetting: Dr. Wilhelm Frackers wordt aangesteld als hoofd. Hij was een arts die vanuit de GGD (toen de GG&GD) werd gedetacheerd, wat de nadruk op de medische/hygiënische invalshoek van de sociale controle bevestigt. Het document dateert van maart 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Amsterdam stond op dat moment onder leiding van de regeringscommissaris-burgemeester Edward Voûte, die door de bezetter was aangesteld.

De term "maatschappelijke misstanden" moet in deze specifieke historische context kritisch worden gelezen. Onder het nationaalsocialistische bewind werd de term vaak gebruikt voor zaken die men als "asociaal" beschouwde, variërend van prostitutie en dakloosheid tot groepen die niet pasten in de ideologische volksgemeenschap. Het bureau was een instrument voor sociale disciplinering en "sanering" van de stad. Dr. Frackers speelde een actieve rol in dit beleid, waarbij de scheidslijn tussen volksgezondheid en politieke repressie vaak vervaagde. De oprichting van dit bureau past in de bredere trend van de bezettingsjaren om de grip op de bevolking door middel van bureaucratische en sociaal-medische controle te vergroten.