Dienstbrief / Circulaire van de Gemeente Amsterdam. 19 mei 1942. De Burgemeester en de Gemeentesecretaris van Amsterdam. Hoofden van Diensten, Bedrijven en Administratiën. [Linksboven]
Afd. A.Z.
No. 44/9 (1942)
1 Bijlage

[Middenboven, stempel en handgeschreven]
№ 1/29/3 M. 1942 20/5

[Rechtsboven]
Amsterdam, 19 Mei 1942. 4 X

[Hoofdtekst]
Hierbij doe ik U toekomen een circulaire van het Stedelijk Bureau Amsterdam van de Stichting „Winterhulp Nederland”, betreffende het vrijwillig afstaan door het Gemeentepersoneel van een half procent van het salaris gedurende de zomermaanden ten bate van den Nederlandschen Volksdienst.

Ik verzoek U bedoelde circulaire onder het personeel van Uw dienst (bedrijf, administratie) te laten circuleeren en aan de stichting „Winterhulp Nederland”, Rokin 109-111, een opgave te verstrekken van het personeel, dat bereid is een half procent van het salaris af te staan.

U gelieve de ingekomen bedragen maandelijks aan bovengenoemde Stichting over te maken.

[Rechtsonder]
De Burgemeester van Amsterdam,
[Handtekening: Voûte]

de Gemeentesecretaris,
[Handtekening: J. F. Franken]

[Onderaan]
Aan Hoofden van Diensten, Bedrijven en Administratiën.

[Linksonder, diverse parafen/aantekeningen in potlood en inkt]
m. su [?]
hg. [?]

[Voetnoot]
Stadsdrukkerij Amsterdam
9252-5-42-500 Dit document is een officiële mededeling van het Amsterdamse gemeentebestuur tijdens de Duitse bezetting. De kern van de brief is het verzoek aan gemeenteambtenaren om "vrijwillig" 0,5% van hun salaris af te staan aan de stichting Winterhulp Nederland (WHN).

Hoewel de tekst spreekt over "vrijwillig afstaan" en vraagt om een lijst van personeel dat "bereid is", moet dit in de context van de tijd worden gezien als een dwingend verzoek. Het weigeren van een dergelijke afdracht kon door de bezetter en collaborerende instanties worden uitgelegd als een politieke stellingname tegen de nieuwe orde. De handtekening onder het document is van Edward Voûte, die in 1941 door de bezetter als burgemeester was aangesteld. Winterhulp Nederland (WHN) werd in oktober 1940 door de Duitse bezetter opgericht naar voorbeeld van het Duitse Winterhilfswerk. Het doel was om alle maatschappelijke hulpverlening te centraliseren onder nationaalsocialistische vlag. Traditionele (vaak religieuze of particuliere) liefdadigheidsinstellingen werden gedwongen op te gaan in de WHN of werden verboden.

De WHN was bij de Nederlandse bevolking zeer onpopulair. Men wist dat de gelden niet alleen voor hulpbehoevenden werden gebruikt, maar ook voor nazipropaganda. Bovendien werden Joden en andere door de nazi's vervolgde groepen uitgesloten van hulp.

In de zomermaanden van 1942, de periode waar dit document naar verwijst, werden de gelden specifiek bestemd voor de Nederlandsche Volksdienst (NVD), een organisatie die zich richtte op de nationaalsocialistische inrichting van de volksverzorging. Dit document illustreert hoe de bezettingsautoriteiten via officiële kanalen druk uitoefenden op ambtenaren om de nationaalsocialistische organisaties financieel en moreel te steunen. A.Z. Gemeente Amsterdam Winterhulp