Brief / Ambtelijk schrijven 12 maart 1942 (Gezien stempel: 14 maart 1942) Vervoerscentrale voor aardappelen Vervoerscentrale voor aardappelen
W. h. M.
A’dam, 12/3 1942
[Stempel: 14/3/42 18862] A/12/117

Hiermede heb ik de eer van het volgende Uw aandacht te vragen.

Het is in de practijk wenschelijk gebleken ten aanzien van de afgifte van aardappelen op de C.M. en het transport ervan naar de winkels in de stad maatregelen in overweging te nemen.

Ten aanzien van de afgifte op de C.M. heeft mijn dienst reeds geruime tijd geleden maatregelen getroffen om een vlotten gang van zaken te bevorderen en om klachten over willekeur bij de afgifte (als gevolg van de kwaliteitsverschillen die bij de aardappelen optreden) tegen te gaan (ik moge eraan herinneren, dat het personeel op de C.M., belast met het toezicht op de afgifte van aardappelen, in October 1941 met 2 revisoren werd uitgebreid). De betreffende maatregelen op de C.M. zijn thans nog belangrijk verscherpt. Personeel van mijn dienst regelt de volgorde, waarin de aardappelen aan den kleinhandel worden gelost en voorkomt zooveel mogelijk dat degenen, die de aardappelen afhalen (dat zijn in de eerste plaats de kleinhandelaren, die voor eigen vervoer zorgdragen en (verdere) de expediteurs (kruiers), die t.b.v. kleinhandelaren vervoeren) zelf uit de aangevoerde aardappelen keus maken.

Het is t.a.v. het transport van de C.M. en ter bevordering van den goeden gang van zaken gewenscht, dat een regeling wordt ontworpen
a. t.a.v. het doelmatig gebruik van het beschikbare transportmateriaal (in hoofdzaak bestaande uit handkarren en paard- en wagens), zoowel wat betreft de bevordering van het economisch vervoer als ter voorkoming van een overbelasting van het veelal minder sterke materiaal.
b. t.a.v. de tarieven voor het vervoer, voor zoover dit door de expediteurs (kruiers) wordt verzorgd. Deze brief beschrijft de logistieke uitdagingen rondom de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kernpunten zijn:

1. Voorkomen van willekeur: Er is sprake van onvrede over de verdeling van aardappelen vanwege kwaliteitsverschillen. Men probeert dit op te lossen door strenger toezicht ("revisoren") en een vaste losvolgorde.
2. Verbod op eigen keuze: Het document benadrukt dat afnemers (winkeliers en kruiers) niet zelf hun aardappelen mogen uitzoeken ("keus maken"), om een eerlijke verdeling van de beschikbare voorraad te garanderen.
3. Transportmiddelen: Er is een nijpend tekort aan modern transport. Er wordt expliciet gesproken over handkarren en paard-en-wagens. Het "minder sterke materiaal" wijst erop dat de gebruikte karren vaak in slechte staat verkeerden of overbelast werden door gebrek aan alternatieven.
4. Prijsbeheersing: De wens om transporttarieven vast te leggen duidt op een poging om woekerprijzen door kruiers in een tijd van schaarste tegen te gaan. In maart 1942 was de Tweede Wereldoorlog in volle gang en was de distributie van basisbehoeften zoals aardappelen strikt gereguleerd door de bezetter en de lokale overheid. De "C.M." verwijst naar de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam, het kloppend hart van de voedseldistributie.

Door brandstoftekorten waren gemotoriseerde voertuigen vrijwel verdwenen uit het straatbeeld, waardoor de stad voor de bevoorrading van duizenden winkels volledig afhankelijk was van handkracht en trekdieren. De bureaucratische toon van de brief maskeert de groeiende spanningen en schaarste in de stad; het ordelijk laten verlopen van de afgifte was essentieel om sociale onrust in de wachtrijen bij de markthallen te voorkomen.