Ambtelijk verslag of beleidsnotitie (pagina 2 van een groter geheel). (Tekst op pagina 2)

De oplossing van de beide gestelde vraagstukken wordt voorshands gezien in de stichting van een vervoerscentrale, welke onder leiding van den Dienst M.V. zal werken. Hieromtrent zal ik U s.t.s. [spoedig te stellen] nadere voorstellen doen toekomen.

Afgezien van het al dan niet tot stand komen van een dergelijke vervoerscentrale is een regeling van de tarieven voor het vervoersbedrijf van aardappelen op zichzelf echter dringend noodzakelijk. Door den kleinhandel, welke zijn aardappelen door expediteurs (kuners) doet vervoeren, wordt nl. den laatsten tijd herhaaldelijk over de vrachtprijzen geklaagd. Als regel wordt voor het vervoer van aardappelen een prijs berekend, liggende tusschen f 0,20 - f 0,25 per hl. v. 70 kg, doch de laatste maanden waren prijzen van f 0,30 - f 1.- per hl. geen uitzondering. Het spreekt vanzelf, dat de kleinhandel, die wat den verkoop van aardappelen betreft, aan maximumprijzen is gebonden, hierdoor in moeilijkheden geraakte.

De vervoerders zijn verplicht zich te houden aan de bepalingen, vervat in het "Vervoersprijsbesluit 1940" (v. d. afd. 4 Gem. blad 1940 volgnr 65), waarin in artikel 3 is voorgeschreven, dat de hoogst toelaatbare [vervoersprijs]...

~~[Doorgehaald: Zoals uit het bovenstaande blijkt, komt hieraan in de praktijk nogal veel tekort.]~~

Met blijkbaar ongekende [...] de vervoersprijs, die voor soortgelijk vervoer in het tijdvak van 3 t/m 9 Mei 1940 in het algemeen werd bedongen, bedroeg ongeveer f 0,17 ½ per hl.

Teneinde het transport van aardappelen in de stad in goede banen te leiden is vaststelling van een uniform tarief voor de geheele handeling (met uitzondering van het "eigen vervoer", zoals vanzelfspreekt) dringend noodzakelijk. Gelet op de hoogere lasten, waaraan het kunersbedrijf sinds Mei 1940 is onderworpen (ik noem b.v. het onderhoud van paarden en...

[Kanttekening links boven]:
behalve de V.B.N.A. welke het transport verricht naar de Centrale Keukens en instellingen en verder de groothandels daarvan verzorgd worden door de V.B.N.A. (L, in hoofdzaak als grondslag van transportprijzen).

[Kanttekening links onder]:
"vervoersprijs is die, welke door den vervoerder in het tijdvak van 3 t/m 9 Mei 1940 voor een soortgelijke vervoerovereenkomst of verhuisdienst bedongen." * Kernprobleem: Er is sprake van aanzienlijke prijsstijgingen in het transport van aardappelen (van de normale 20-25 cent naar uitschieters tot 1 gulden per hectoliter). Omdat de verkoopprijzen van aardappelen door de overheid zijn gemaximeerd, kunnen kleinhandelaren deze extra kosten niet doorberekenen, waardoor hun marges verdwijnen.
* Terminologie: Het document gebruikt de term "kuners". Dit is een specifieke term voor een type transporteurs of sjouwers, veelal werkzaam in de Amsterdamse havens of op markten. "Dienst M.V." verwijst zeer waarschijnlijk naar de Dienst Markt- en Vleeshalwezen.
* Voorgestelde maatregelen: De auteur pleit voor twee zaken: de oprichting van een centrale regie-instantie (vervoerscentrale) en het vaststellen van een dwingend uniform tarief om de "wildgroei" aan prijzen tegen te gaan.
* Juridische basis: Er wordt direct verwezen naar het Vervoersprijsbesluit 1940, waarbij de prijzen van de week vóór de Duitse inval (3-9 mei 1940) als wettelijk maximum gelden. Dit document is een treffend voorbeeld van de "geleide economie" tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Om de voedselvoorziening betaalbaar te houden en inflatie tegen te gaan, voerde de overheid strikte prijscontroles in. Aardappelen waren het belangrijkste volksvoedsel, zeker toen andere producten schaars werden. De vermelding van "Centrale Keukens" wijst op de grootschalige voedseluitdeling in steden aan de minderbedeelden. Ook de verwijzing naar het onderhoud van paarden is tekenend voor de tijd: door het gebrek aan brandstof voor vrachtwagens werd men voor stedelijk transport weer volledig afhankelijk van paard en wagen, waarvan de onderhoudskosten (voer en stalling) door de schaarste eveneens stegen.