Ambtelijke brief / kopie van een verzonden bericht. 28 juli 1942. De Directeur (waarnemend) van de Centrale Markt (waarschijnlijk Amsterdam). [Handgeschreven aantekening linksboven, diagonaal:]
Verzonden 28/7 en ter k. n. [kennisneming] Mouw [onduidelijk]

[Rechtsboven:]
VD/HB.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

2A/19/4 M. 1. 28 Juli 1942.

Klacht over het leveren
van aardappelen op de
Centrale Markt.

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 14 dezer om advies ontvangen stuk No. 580 L.M. 1942 heb ik de eer U het volgende te berichten.

Zooals uit mijn brief d.d. 10 dezer No. 2A/19/2 M blijkt, ontvangt het personeel van de Nederlandsche Spoorwegen, dat op de Centrale Markt werkzaam is, van de Vebena wekelijks een kwantum aardappelen zonder bon(2 hl. per week). Uit een dezerzijds ingesteld onderzoek is voorts gebleken, dat eenige personen, belast met de bewaking van de goederen der Duitsche Weermacht op het reserve-terrein der Centrale Markt, eenige malen per vergissing eveneens aardappelen van de Vebena hebben ontvangen; volgens de Vebena zou dit na 8 Juli echter niet meer hebben plaatsgevonden. De in het onderhavige stuk voorkomende uitlating omtrent mededeelingen van adressanten onder andere aan den adjunct-bedrijfschef der Centrale Markt, den heer Steenbeek, heb ik niet kunnen contrôleeren, aangezien Steenbeek momenteel met vacantie is.

De Directeur,
wnd. Dit document betreft een rapportage over onregelmatigheden bij de distributie van aardappelen op de Centrale Markt tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is dat personeel van de Nederlandsche Spoorwegen (NS) wekelijks 2 hectoliter aardappelen ontving zonder dat daarvoor distributiebonnen werden ingeleverd.

Daarnaast wordt toegegeven dat ook bewakers van de Duitse Weermacht "per vergissing" aardappelen hebben ontvangen van de Vebena. De directeur van de markt tracht de zaak te sussen door te stellen dat dit na 8 juli niet meer is gebeurd en dat verdere verificatie niet mogelijk is omdat een sleutelfiguur (de heer Steenbeek) op vakantie is. Het document illustreert de grijze zone van de voedselvoorziening en de bevoorrechte positie van bepaalde groepen (zoals spoorwegpersoneel en bezetters) ten opzichte van de algemene bevolking die strikt gebonden was aan het bonnensysteem. In juli 1942 was de Duitse bezetting van Nederland in volle gang en was de voedselschaarste nijpend. De Vebena (Vereniging van Bemiddelaars in Aardappelen) speelde een centrale rol in de inkoop en verdeling van aardappelen. Het feit dat er aardappelen "buiten de bon" werden geleverd, was een ernstige zaak, aangezien het distributiestelsel bedoeld was om de schaarse middelen eerlijk te verdelen.

De Centrale Markt in Amsterdam was een cruciaal knooppunt voor de voedselvoorziening van de stad. Klachten over illegale leveringen werden door de Wethouder voor de Levensmiddelen hoog opgenomen. De brief toont aan hoe lokale autoriteiten moesten laveren tussen de eisen van de bezetter, de noodzaak om essentieel personeel (zoals de NS) tevreden te houden en de strikte regels van de distributie.