Archief 745
Inventaris 745-368
Pagina 563
Dossier 2A
Jaar 1942
Stadsarchief

Handgeschreven brief (klacht/verklikking).

Gestempeld 1942 (met handmatige toevoeging 13/10). Dossier: 20/30/1

Origineel

Handgeschreven brief (klacht/verklikking). Gestempeld 1942 (met handmatige toevoeging 13/10). [Stempel linksboven:]
Nº 20/30/1 M. 1942 13/10

[Marginale aantekening links:]
In Secthu... [onleesbaar]

[Marginale aantekening rechts, schuin:]
niet bederfelijk

[Hoofdtekst:]

Wel Ed. Heer

Wilt u mij niet kwalijk
nemen dat ik u schrijf maar ik
wou alleen vragen waarom krijgt
iemand die de hele zomer met
bloemen heeft gestaan een aardappelen
vergunning zoals W. G. Rijsenbrij
Kuiperstraat 67 II en iemand die van
zijn schooljaren in de groenten krijgt
niets dus dat is niet in de haak
zulke mensen brengen alles clandestien
weg en daar word niet naar gekeken

Hoogachtend

[Aantekening onderaan in een ander handschrift:]

Sinds 1/9 '41 in het bezit van een erkenning K. 587
heeft vaste wijk.
ofB. [paraaf] * Inhoud: De schrijver van de brief beklaagt zich over de toewijzing van een aardappelvergunning aan een zekere W. G. Rijsenbrij. De klager vindt het onrechtvaardig dat iemand die "de hele zomer met bloemen heeft gestaan" (mogelijk een gelegenheidshandelaar) een vergunning krijgt, terwijl vakmensen die al sinds hun schooljaren in de groentehandel zitten, niets krijgen.
* Beschuldiging: Er wordt een expliciete beschuldiging geuit van illegale handel: "zulke mensen brengen alles clandestien weg". Dit suggereert zwarte handel buiten het distributiesysteem om.
* Toon: De toon is verontwaardigd en typerend voor de sfeer van schaarste en achterdocht tijdens de bezettingsjaren.
* Ambtelijke reactie: De aantekening onderaan laat zien dat de klacht is nagetrokken. De ambtenaar stelt vast dat de genoemde persoon (Rijsenbrij) al sinds 1 september 1941 over de juiste papieren (erkenning K. 587) beschikt en een vaste wijk heeft. De klacht lijkt hiermee te zijn weerlegd of in ieder geval administratief afgehandeld.
* Taalfouten: De brief bevat enkele spelfouten die passen bij een volks handschrift uit die tijd ("word" in plaats van "wordt", ontbrekende interpunctie). Dit document stamt uit 1942, de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze tijd was er sprake van een strikt distributiesysteem vanwege toenemende voedseltekorten. Voor de handel in primaire levensmiddelen, zoals aardappelen, waren officiële vergunningen en erkenningen nodig.

Briefjes zoals deze waren in die tijd zeer gebruikelijk. Door de schaarste hielden burgers elkaar nauwlettend in de gaten. Enerzijds uit een gevoel van onrechtvaardigheid, anderzijds soms uit afgunst of eigenbelang. Dergelijke "verklikkingsbrieven" (vaak anoniem, hoewel deze formeel afsluit met "Hoogachtend" zonder zichtbare handtekening van de zender) kwamen massaal binnen bij distributie-instanties en de politie. Het geeft een indringend beeld van de sociale spanningen die de distributie en de zwarte markt met zich meebrachten binnen de Nederlandse samenleving onder druk. G. Rijsenbrij Politie

Samenvatting

  • Inhoud: De schrijver van de brief beklaagt zich over de toewijzing van een aardappelvergunning aan een zekere W. G. Rijsenbrij. De klager vindt het onrechtvaardig dat iemand die "de hele zomer met bloemen heeft gestaan" (mogelijk een gelegenheidshandelaar) een vergunning krijgt, terwijl vakmensen die al sinds hun schooljaren in de groentehandel zitten, niets krijgen.
  • Beschuldiging: Er wordt een expliciete beschuldiging geuit van illegale handel: "zulke mensen brengen alles clandestien weg". Dit suggereert zwarte handel buiten het distributiesysteem om.
  • Toon: De toon is verontwaardigd en typerend voor de sfeer van schaarste en achterdocht tijdens de bezettingsjaren.
  • Ambtelijke reactie: De aantekening onderaan laat zien dat de klacht is nagetrokken. De ambtenaar stelt vast dat de genoemde persoon (Rijsenbrij) al sinds 1 september 1941 over de juiste papieren (erkenning K. 587) beschikt en een vaste wijk heeft. De klacht lijkt hiermee te zijn weerlegd of in ieder geval administratief afgehandeld.
  • Taalfouten: De brief bevat enkele spelfouten die passen bij een volks handschrift uit die tijd ("word" in plaats van "wordt", ontbrekende interpunctie).

Historische Context

Dit document stamt uit 1942, de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze tijd was er sprake van een strikt distributiesysteem vanwege toenemende voedseltekorten. Voor de handel in primaire levensmiddelen, zoals aardappelen, waren officiële vergunningen en erkenningen nodig.

Briefjes zoals deze waren in die tijd zeer gebruikelijk. Door de schaarste hielden burgers elkaar nauwlettend in de gaten. Enerzijds uit een gevoel van onrechtvaardigheid, anderzijds soms uit afgunst of eigenbelang. Dergelijke "verklikkingsbrieven" (vaak anoniem, hoewel deze formeel afsluit met "Hoogachtend" zonder zichtbare handtekening van de zender) kwamen massaal binnen bij distributie-instanties en de politie. Het geeft een indringend beeld van de sociale spanningen die de distributie en de zwarte markt met zich meebrachten binnen de Nederlandse samenleving onder druk.

Genoemde Personen 1

Producten

A.G.F. (Aardappelen): Aardappel A.G.F. (Fruit): Appel A.G.F. (Fruit): Fruit A.G.F. (Fruit): Peren A.G.F. (Groenten): Groente Huishoudelijk: Pan Kruidenier (Droog): Bloem Kruidenier (Droog): Meel Tuin & Plant: Bloemen Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Politie

Kooplieden in dit dossier 100

A. Eijpe Waterlooplein
A. Eijpe Waterlooplein x
A.J.M. Ruhe Waterlooplein
A. Lagendijk Waterlooplein
A.C. Lagendijk Waterlooplein Wehrmacht
A.C. Loogman Waterlooplein
A.C. Loogman Waterlooplein
A.C. Pagendijk Waterlooplein rijdt voor Wehrmacht
A. de Bruin Waterlooplein
A. de Knijper Waterlooplein
A.R. Kuiper Waterlooplein
Abraham de Vries Waterlooplein houtgasgen.
A. Bosse Waterlooplein
A.H. Geerts Waterlooplein
A. Hoogins Waterlooplein driewieler aard ± 10 H.L.
A.W. Schouten Waterlooplein
A.W. Schouten Waterlooplein
A Janna [...] Waterlooplein
A. Jansen Waterlooplein
Abraham de Vries Waterlooplein houtgasgen.
Abraham de Vries Waterlooplein houtgasgen.
A. Wouters Waterlooplein
A.J. Pijnaker Waterlooplein
A.J. Pijnaker Waterlooplein
A.P. Tabak Waterlooplein
Aron Stodel Jr. Waterlooplein
A.P. Tabak Waterlooplein
A. Th. Boore Waterlooplein
A. Th. Sijperts Waterlooplein
Alle 100 kooplieden →