Briefje met handgeschreven klacht en ambtelijke aantekeningen. 14 en 16 september 1942. Onbekend (waarschijnlijk een kleine handelaar of consument). [Tekst in potlood bovenaan:]
mijnheer wij krijgen dat geld tog wel terug
ik heb appies vrijdag gekiezd heb voor
klei betaall en zand gekrege nou
motte we ze voor 8 cent verkope
dat kost me 18 gulden mit de groente
is t ook al erg bij alle sjagerers** mot je
meer betale en waarom laat u de
markt niet om drie of vier dan is er
alles de hele dag mot der op zijn

[Stempels en tekst in inkt linksonder:]
№ 27/00/1 M. 1342 14/9
Het betreft hier kleiaardappele
van zeer lichte kleur die gemengd
liep door Rijksambt. & mogen voor
9 ct verkocht worden. Het zijn aardapp.
van lichte grond uit de Wieringer polder.
Klacht dus ongegrond zegt Vermeer****
14 Sept 42 [Paraaf]

[Tekst in inkt rechtsonder:]
H. Lubberts
Onderzoek bij Tekenen*
16-9-42

Noten bij de transcriptie:
* "appies": waarschijnlijk een informele afkorting voor aardappels (aardappies).
* "gekiezd": dialectvorm/verspreking voor gekozen of gekocht.
* "sjagerers": fonetische spelling van sjacheraars (handelaars in slechte waar of woekeraars).
** De naam is moeilijk leesbaar, mogelijk "Vermeer" of "Vumaire".
** Mogelijk "Onderzoek bij Tehuis" of een specifieke afkorting voor een dienst. * Handschrift: Er is een duidelijk contrast tussen het haastige, fonetisch gespelde potloodschrift van de klager en het zakelijke, formele handschrift van de ambtenaar. Het potloodschrift bevat veel taalfouten en dialectische invloeden ("tog", "motte", "gekrege"), wat wijst op een schrijver met weinig formele educatie.
* Inhoud: De klager voelt zich opgelicht: hij meende te betalen voor hoogwaardige kleiaardappelen maar ontving naar eigen zeggen inferieure "zandkwaliteit". Hierdoor wordt hij gedwongen onder de inkoopprijs te verkopen, wat een verlies van 18 gulden oplevert. De ambtenaar weerlegt dit: de aardappelen zijn wel degelijk kleiaardappelen, maar hun lichte kleur komt door de specifieke bodem van de Wieringerpolder. De prijs van 9 cent is dus correct en de klacht is "ongegrond".
* Toon:** De klager spreekt vanuit een zekere wanhoop ("wij krijgen dat geld toch wel terug") en ergernis over marktregels en illegale handel ("sjagerers"). De ambtelijke reactie is droog en feitelijk. Het document stamt uit september 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er sprake van schaarste en een streng distributiesysteem. De prijzen van basisbehoeften zoals aardappelen werden strikt gereguleerd door de overheid (via de Rijksinspectie) om prijsopdrijving en de zwarte markt tegen te gaan. De Wieringerpolder was in die tijd een relatief nieuw landbouwgebied (drooggelegd in 1930) waar grootschalige akkerbouw plaatsvond. Dit document is een direct bewijs van de spanningen tussen de dagelijkse economische realiteit van burgers en de strenge bureaucratische controle tijdens de oorlogsjaren.