Officieel rapport (getypt). Een Controleur (ondertekend, naam mogelijk J. Althuisius). No 2c/99/2 M. 1942 3/11

R A P P O R T

Naar aanleiding van bijgaand schrijven. No 2c/99/1 M,d,d 21 October 1942, heb ik gehoord Mevr: R. van Heumen, die verklaarde de schrijfster van deze brief te zijn. Tevens bleek mij toen, dat zij met haar groenteman bedoelde, kooper J. Rentenaar, die in perceel Sanderijnstraat 25 huis een groentezaak heeft. Voorheen was deze Rentenaar zetwinkelier in deze zaak voor kooper H. Kluft, doch sinds 20 October 1942 is hij als kleinhandelaar erkend en zelfstandig handelaar geworden. Hoewel het natuurlijk niet onmogelijk is, dat Rentenaar niet al zijn klanten naar behoren behandelt, heb ik toch geen bepaalde overtreding kunnen constateeren. Met betrekking tot de in bedoeld schrijven gemaakte veronderstelling als zou Rentenaar zijn fruit opslaan in een pakhuis aan den Bosch en Lommerweg, kan ik het volgende verklaren. Bedoeld pakhuis maakt deel uit van een ijssalon, gevestigd in perceel Bosch en Lommerweg 259. Eigenaar hiervan is W.F. Groenhart. Bedoeld pakhuis is ingericht als banketbakkerij en wordt daar door Groenhart ook inderdaad voor gebruikt. Dat MevR: van Heumen daar wel eens appelen heeft zien liggen is niet onmogelijk want ook ik, rapporteur, heb bij gehouden controle in bedoelde banketbakkerij een partijtje appelen van ongeveer 15 pond aangetroffen. Groenhart verklaarde mij, dat hij voor een afdeeling van de Duitsche Weermacht al meerder malen appelgebak heeft bereid en dat de appelen hiervoor hem door deze afdeeling worden geleverd. Bij informatie bij een afdeeling van de Duitsche Veldpost, welke afdeeling is ingekwartierd in een school in de Sanderijnstraat, werd mij door Obergefreiter / bevestigd hetgeen door Groenhart was verklaard.

Amsterdam 2 November 1942.
Controleur,
[Handtekening]

Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt.

[Marginale aantekening links:] F Bosche
[Rode stempel/paraaf:] Gtb (?)
[Handgeschreven in rood:] Gezien 9-11-42 [Paraaf]
[Vage blauwe stempel onderaan:] ...CENTRALE MARKT... * Inhoud: Het rapport betreft een onderzoek naar een klacht van een bewoonster, Mevr. Van Heumen. Zij verdacht haar groenteman, J. Rentenaar, van onrechtmatige praktijken (mogelijk achterhouden van voorraad of zwarte handel) door fruit op te slaan in een pakhuis aan de Bosch en Lommerweg.
* Resultaat van het onderzoek: De controleur stelt vast dat er geen overtreding is begaan door Rentenaar. Het fruit in het pakhuis behoort toe aan banketbakker Groenhart. Deze appelen zijn geleverd door de Duitse bezetter (de Weermacht/Veldpost) om er appelgebak voor hen van te maken.
* Bewijs: De verklaring van de bakker werd geverifieerd en bevestigd door een Duitse Obergefreiter (korporaal) die was ingekwartierd in een nabijgelegen school in de Sanderijnstraat.
* Status van de handelaar: Interessant detail is de vermelding dat Rentenaar pas zeer recent (20 oktober 1942) zelfstandig handelaar was geworden, wat de controleur relevant vond voor het dossier. * Tijdsbeeld: Het document dateert uit november 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland.
* Voedselschaarschte en Controle: Tijdens de oorlog was voedsel op de bon en was de controle op de distributie extreem streng. De "Centrale Markt" in Amsterdam was het zenuwcentrum voor de voedselvoorziening in de stad. Burgers hielden elkaar scherp in de gaten (sociale controle of soms rancune), wat leidde tot dergelijke onderzoeken door marktcontroleurs.
* Duitse Aanwezigheid: Het document illustreert de dagelijkse realiteit van de bezetting: Duitse eenheden (zoals de Veldpost) die civiele gebouwen (scholen) vorderden voor inkwartiering en lokale middenstanders (bakkers) inschakelden voor hun eigen behoeften, buiten het reguliere distributiesysteem voor de burgerbevolking om. Dit verklaart waarom er "vrij" fruit aanwezig was op een plek waar een burger dat niet zou verwachten. H. Kluft J. Althuisius J. Rentenaar R. van Heumen W.F. Groenhart