Zakelijke brief. 18 juli 1941. N.V. Handelmaatschappij ADR. Koller & Van Os (Importeur van kantoormachines). Het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam. N.V. HANDELMAATSCHAPPIJ
ADR. KOLLER & VAN OS

Rotterdam, 18.7.1941.

Het Marktwezen,
Jan van Galenstraat 14,
A m s t e r d a m – W.

№ 7/7/7 M. 1341 19/7

Mijne Heeren,

Betr: "HASLER" stempelmachines.

Wij bevestigen de ontvangst van Uw schrijven van 12 dezer met een aantal proefdrukken van betaalkaarten en kunnen U mededeelen, dat deze kaarten in het algemeen wel aan de eischen van de stempelmachines voldoen, echter veroorloven wij ons, U in het belang van eene zoo gemakkelijk mogelijke werkwijze eenige kleine veranderingen in den druk der betaalkaarten voor te stellen.

Thans is de rechter rand van de kaarten met inbegrip van de dikke afsluitlijn 9 m/m. breed. Wij zouden deze rand liever 10 à 12 m/m. breed zien, hetgeen gemakkelijk kan, door het smaller maken van de vakken met circa ½ m/m. Een breedte van 24 m/m. gemeten tusschen de beide lijnen is hiervoor namelijk voldoende. Eventueel kunnen alleen de beide meest rechtsche vakrijen iets worden ingekort, om de gewenschte randbreedte te verkrijgen. Een en ander houdt verband met de wijze van aanleggen onder den viseur bij het stempelen in de verschillende vakken.

Daar dit aanleggen van de kaarten met behulp van de verticale scheidingslijnen der vakken geschiedt, verdient het ter wille van de duidelijkheid aanbeveling, deze haarlijnen dubbel zoo dik te houden als zij thans zijn. Voor de horizontale scheidingslijnen is dit niet noodig, maar ter wille van de uniformiteit kunnen ook deze lijnen even sterk gehouden worden als de verticale.

Om het numerateurgetal nog iets beter in het desbetreffende vakgedeelte te krijgen, zouden de maand-namen, resp. week-nummers met de daar boven loopende haarlijn een lijndikte kunnen zakken. De stand van de onder de maanden, resp. nummers loopende haarlijn mag echter niet gewijzigd worden.

Ten slotte merken wij nog op, dat de betaalkaarten vrij moeilijk in het celluloid-étui te schuiven zijn en het derhalve noodig zal zijn, de hoogte van de kaarten een kleine millimeter te verminderen.

Wij sluiten ter beoordeeling van een en ander een 2-tal met de machines gestempelde betaalkaarten hierbij en zal het ons aangenaam zijn, zoo spoedig mogelijk nogmaals een aantal dezer kaarten met de kleine wijzigingen in den opdruk van U te ontvangen.

In afwachting hiervan, teekenen wij,

hoogachtend:

Bijlagen.
N.V. Handelmij. ADR. KOLLER & VAN OS
(Handtekening)

ALLEENVERTEGENWOORDIGERS VOOR NEDERLAND VAN DE:
"CONTINENTAL" SCHRIJF-, TEL- EN BOEKHOUDMACHINES . "BRUNSVIGA" EN "ARCHIMEDES" REKENMACHINES
"HASLER" FRANKEER- EN STEMPELMACHINES * Taal en Stijl: De brief is geschreven in formeel, zakelijk Nederlands van voor de spellinghervorming van 1947 (gebruik van de 'buigings-n' zoals in "den druk" en "der vakken"). De toon is uiterst beleefd ("Mijne Heeren", "teekenen wij").
* Technische Details: De correspondentie is zeer technisch van aard. Het gaat over millimeterwerk (m/m) om drukwerk perfect af te stemmen op de mechanische werking van stempelmachines (viseurs, numerateurs). Het detail over het celluloid-étui laat zien dat er ook naar het praktisch gebruiksgemak werd gekeken.
* Bedrijfsvoering: ADR. Koller & Van Os was een grote speler in de kantoorautomatisering van die tijd. De briefhoofden tonen aan dat zij vestigingen hadden in de drie grootste steden, wat duidt op een landelijke dekking voor de verkoop en service van geavanceerde kantoormachines zoals reken- en frankeermachines. * Historische Context: De datum (juli 1941) is ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode nam de bureaucratie toe, onder andere door de invoering van distributiesystemen.
* Het Marktwezen: De ontvanger, de Amsterdamse dienst "Het Marktwezen", was gevestigd aan de Jan van Galenstraat (bij de Centrale Markthallen). In oorlogstijd was deze dienst cruciaal voor de voedselvoorziening en de administratie daarvan. De "betaalkaarten" waarover gesproken wordt, hebben mogelijk te maken met betalingen aan handelaren of distributiebonnen die machinaal verwerkt moesten worden.
* Hasler: Het merk Hasler was een gerenommeerd Zwitsers bedrijf. Dat Koller & Van Os de alleenvertegenwoordiger was, betekende dat zij een sleutelpositie innamen in het leveren van de technologie die nodig was om de toenemende stroom documenten in goede banen te leiden.