4 december 1942. (Noot: Tekst tussen vierkante haken [ ] is in het origineel doorgehaald. Cursieve tekst betreft handgeschreven toevoegingen in de kantlijn of tussen de regels.)

C o n c e p t .

N o t i t i e s van een bespreking op 4 December 1942 van den waarnemend Directeur van het Marktwezen, den Heer J.J. Sieburgh, den Heer F. van Meurs, Gemeentelijk Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden, den Heer Ter Heege, Directeur van den Centralen Dienst voor de Levensmiddelenvoorziening, den Heer H. van Duinhoven, Bureauchef van het Marktwezen, met de grossiers der Centrale Markt, de Heeren Dijkstra, Kramer, Draaisma en Bood.

O n d e r w e r p : Winteropslag 1942 - 1943. Stapelgroenten

De Heer Van Meurs zegt, dat hij het door de Combinatie ingediende voorstel van de laatste vergadering [in nader onder de oogen is gezien / in studie heeft genomen] en hij wil [wil] daarvan thans het volgende [zeggen] opmerken. [De extra kosten, verbonden aan den winteropslag, zullen eventueel worden gehonoreerd door een mogelijke prijsstijging. Het risico van het koopvrouw worden is voor de Gemeente echter in niets verdisconteerd. Het is derhalve niet compleet.]

Het voorstel der combinatie komt hierop neer: de kosten van de opslag worden door de Gemeente gedragen waarvoor zij vergoed wordt voor zooveel dit uit de oploopende prijs van de opgeslagen producten. Op dit punt komt de combinatie dus geheel tegemoet aan het voorstel door mij gedaan in de eerste bijeenkomst.

De kern van het voorstel der commissie is echter, dat de Gemeente als koopvrouw moet optreden. Zij moet de producten koopen & verkoopen. Zij wordt dus risico-draagster. Daarvoor komt haar de ondernemerspremie toe. Ik zeg niet de geheele grossiersmarge, ze doet wel een deel daarvan.

[voorstel] Voor de Gemeente zullen namelijk alle kosten voor de opslag en het risico, voor zoo ver genoemde risico, komen, terwijl de handel haar geheelen winstmarge zal behouden. Geconstateerd moet dan ook worden, dat de handel in haar goede bedoeling niet is geslaagd. Het is thans echter duidelijk, waar het precies om gaat [waarbij elkander moet vinden].

[Er moet een zoodanige regeling komen, de Gemeente de extra lasten, die uit de opslag voortvloeien niet onnoodig lasten op hare rekening krijgt, terwijl onnoodige risico's voor de handel moeten worden vermeden.]

Bezien in dit licht lijkt het spreker toch het beste om na afloop van de geheele aangelegenheid door accountants [experts] van beide kanten de exploitatie te doen onderzoeken. De Gemeente van haar kant heeft volledig vertrouwen, dat de handel de zaak behoorlijk zal behartigen. Voorop moet staan, dat de grossiersmarge door den onderhavigen opslag in geen enkel opzicht wordt aangetast. Het oorspronkelijke door den handel ingediende voorstel zal echter door de Gemeente niet worden geaccepteerd, dit zou namelijk beteekenen, dat de Gemeente f 75.000,- vergoeding moest betalen, benevens het koelhuis moest beschikbaar stellen, zoodat een en ander in totaal f 100.000,- zou kosten. Spreker acht het het beste, dat achteraf de rekening wordt opgemaakt; indien de partijen niet tot overeenstemming komen zal de zaak aan een arbiter worden voorgelegd, bijv. den Heer Valstar.

f deel van de oploopende prijs. * Kern van het conflict: Het document legt een zakelijk geschil bloot tussen de gemeente (waarschijnlijk Amsterdam) en een collectief van handelaren ("de Combinatie"). De handelaren willen dat de gemeente alle kosten en risico's van de winteropslag van groenten draagt, terwijl zijzelf hun volledige winstmarge behouden.
* Standpunt Van Meurs: Hij vindt dit onacceptabel. Zijn argument is dat als de gemeente het risico draagt, zij moet optreden als "koopvrouw" en dus recht heeft op een deel van de marge (de ondernemerspremie).
* Financieel belang: Er staat veel op het spel; de kosten worden geraamd op f 100.000,- (een aanzienlijk bedrag in 1942).
* Oplossingsrichting: Men stelt een controle achteraf door accountants voor en wijst de heer Valstar (waarschijnlijk S. Valstar, een autoriteit in de groenten- en fruithandel) aan als mogelijke arbiter.
* Documentwaarde: De handgeschreven wijzigingen tonen hoe de ambtenaren worstelden met de formulering om de positie van de gemeente tegenover de handelaren te versterken. * Oorlogstijd: Het document dateert van december 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De voedselvoorziening was precair en stond onder strikt overheidstoezicht.
* Voedselvoorziening: 'Stapelgroenten' (zoals aardappelen, kool en wortelen) waren essentieel voor de volksvoeding in de winter. De opslag was cruciaal om schaarste en prijsopdrijving te voorkomen, maar bracht grote risico's op bederf met zich mee.
* Instellingen: Het 'Marktwezen' en de 'Centrale Dienst voor de Levensmiddelenvoorziening' waren de primaire organen die de distributie in de steden reguleerden om de zwarte markt tegen te gaan en de rantsoenering te handhaven.