Handgeschreven rapport/notitie. Rapport. ~~Intrigue~~ Spoed

Dinsdag 2 Juni j.l. heb
ik ontvangen van Joh. Sterk te
Lemmer 25 kistjes gerookte aal
à 12 pond elk. Toen Huisman bij deze
partij kwam om uit te deelen
was de Marechaussee er bij gekomen
die Huisman te kennen gaven maar
verder op te gaan, daar deze partij aal
van Sterk, door hun kon uitgezocht
worden, daar er ondermaatsche
aal in zat. – De Marechaussee is de
geheele morgen bezig geweest en
de aal is om 2 uur uitgedeeld
nadat de kistjes aal opnieuw
gewogen zijn. Er was aan de Marechaussee
gevraagd hoeveel ondermaatsche
aal zij er uit gehaald hadden (want
die aal hadden ze reeds bij hun aan
boord gebracht) zeide ze, dat ze
het niet precies wisten, en antwoordde
wat je te kort komt, hebben wij
er af gehaald. Na den afslag kwamen
wij op 265 pond, dus wij wisten
niet beter, als dat er 35 pond onder-
maatsche was uitgehaald. Want er
moest 300 pond zijn. Toen wij
dit aan Joh Sterk per advies-
brief medegedeeld hadden,
heeft hij de Marechaussee opgebeld
en ten antwoord gekregen dat
zij er maar 10 pond uitge-
haald hadden. Heden morgen
kwam Sterk hier aan de markt
er over praten, dat het niet
klopte. Dit document is een verslag van een zakelijk conflict over een ontbrekende hoeveelheid vis. De essentie van het verhaal is een discrepantie in gewicht na een controle door de Marechaussee:

1. De zending: Joh. Sterk uit Lemmer leverde 25 kistjes aal van 12 pond per stuk, wat een totaal van 300 pond zou moeten zijn.
2. De interventie: De Marechaussee hield de partij tegen voor controle op "ondermaatsche aal" (aal die kleiner is dan de wettelijk toegestane maat). Ze namen de illegale aal in beslag en brachten deze naar hun eigen boot.
3. Het tekort: Na de controle bleef er slechts 265 pond over voor de verkoop. De ontvangers gingen er logischerwijs vanuit dat de Marechaussee 35 pond in beslag had genomen (300 - 265 = 35).
4. De tegenstrijdigheid: Wanneer de leverancier (Sterk) navraag doet bij de Marechaussee, beweren zij slechts 10 pond te hebben meegenomen. Dit betekent dat er 25 pond vis spoorloos is verdwenen tussen het moment van controle en de uiteindelijke uitgifte.

De toon van het rapport is zakelijk maar kritisch ("dat het niet klopte"), en suggereert ofwel een fout in de administratie van de autoriteiten, ofwel diefstal/onregelmatigheden tijdens het sorteerproces. Dit document biedt een inkijkje in de visserijsector rond de Zuiderzee (gezien de vermelding van Lemmer) in een tijd waarin de controle op vismaten streng was. De firma Joh. Sterk in Lemmer was een zeer bekende naam in de palinghandel en -rokerij.

De rol van de Koninklijke Marechaussee was destijds breed; zij fungeerden als grensbewaking maar hielden ook toezicht op de naleving van de visserijwetten op en rond het water. Het feit dat de Marechaussee de vis direct "aan boord" bracht, wijst op een controle in een haven of nabij de afslag. Het document illustreert de soms moeizame relatie tussen handelaren en de controlerende instanties, waarbij discussies over gewichten en inbeslagnames schering en inslag waren. De term "afslag" duidt erop dat de resterende vis direct na de controle werd geveild of gedistribueerd.