Ambtsverslag / rapportbrief over een onregelmatigheid bij de verkoop van vis. 29 juni 1942. J. Renz. Nieuwmarkt 29 Juni 1942

Nieuwmarkt 29 Juni 1942

Inschrijven Dir.
Den Heer
Inspecteur

№ 46 a / 321 / 29 M. 1942 ½

Zondag 28 Juni j:l: is aan A.C. Boekelman en aan
J.Th: Boekelman toegewezen 157 ½ Kg: versche aal.
Om ongeveer 11 uur voormiddag deelde Dhr: Boekel
man mij mede, dat hij in het bezit is van een rookery
vergunning, reden waarom hij zondag middag
om ongeveer 4, 5 of 6 uur aanwezig zou zijn voor de
verkoop van ger: aal. Daar ik een meer juiste
tijd wilde weten nam Boekelman het besluit,
om maandag morgen precies 9 uur v:m: te gaan
verkoopen, iets waarmede ik natuurlijk genoegen
moest nemen. Maandag morgen precies 9 uur v:m
was ik aanwezig, maar van ger: aal was al niets
meer te bekennen. Boekelman wilde mij opgeven
wat hij aangevoerd had (volgens zijn zeggen)
maar ik heb geweigerd daar nota van te nemen
omreden ik Boekelman er zondags heel uit-
drukkelijker op gewezen heb, dat hij wachten
moest tot ik bij de verkoop aanwezig was, en
aangezien hij natuurlijk bang voor controle was,
is hij volgens politie verklaring om ongeveer
8.40 uur met de verkoop begonnen, nadat Boekel-
man de aldaar wachtende koopers (volgens politie
verklaring hoogstens 40 à 50 koopers) afgeteld had
wie er ger: aal zou krijgen of niet. Door Boekel-
man zijn dus afgeleverd hoogstens 50 pakjes á
400 gram (á f 0.86) = 2000 gram = 40 ½ KG: Dat is dus
de reden dat Boekelman is gaan verkoopen
zonder op mij te wachten.

J. Renz Dit document is een verslag van een controleur (J. Renz) aan zijn inspecteur. Het beschrijft een bewuste poging van de vishandelaren Boekelman om de officiële controle op de distributie van schaarse goederen te ontwijken.

Kernpunten uit het verslag:
* Toewijzing: De handelaren kregen 157,5 kg verse aal toegewezen.
* Misleiding: De handelaar Boekelman stemde in met een controletijdstip (maandag 09:00 uur), maar begon de verkoop al om 08:40 uur om de controleur voor te zijn.
* Berekening: De controleur merkt op dat er slechts ongeveer 40,5 kg is verkocht aan de wachtende rij (50 pakjes van 400 gram). Dit suggereert een aanzienlijk tekort of "lek" van meer dan 100 kg aal ten opzichte van de oorspronkelijke toewijzing, wat duidt op illegale handel (zwarte markt).
* Bewijs: De controleur baseert zijn bevindingen mede op verklaringen van de politie die ter plaatse was. Het document dateert uit juni 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van een strikt distributiesysteem en enorme voedselschaarste.

1. Distributie en Controle: De overheid (onder toezicht van de bezetter) controleerde de handel in levensmiddelen streng via instanties zoals de Crisis Controle Dienst (CCD). Handelaren moesten exact verantwoorden hoeveel zij ontvingen en verkochten tegen vastgestelde prijzen.
2. De Zwarte Markt: Door de schaarste was de verleiding groot om goederen buiten het zicht van controleurs om te verkopen op de zwarte markt voor veel hogere prijzen. De actie van Boekelman—het verkopen vóórdat de controleur aanwezig was—is een klassiek voorbeeld van dergelijke praktijken.
3. Locatie Nieuwmarkt: De Nieuwmarkt in Amsterdam was een historisch marktcentrum. In 1942 lag dit gebied aan de rand van de Joodsche Wijk, die door de bezetter steeds verder werd geïsoleerd. De economische druk en de aanwezigheid van politie en controleurs maakten de sfeer op dergelijke plekken uiterst gespannen.