Ambtsbericht/Rapport van de marktinspectie. 29 juni 1942. Een ambtenaar van het Marktwezen (ondertekend, mogelijk "Bröll"). Den heer Inspecteur van het Marktwezen, Amsterdam. Den heer Inspecteur v.h. Marktwezen
Alhier.

Heden 29 Juni ’42 werd door A.N. Staats op de markt van Coertsenstraat aangevoerd en verkocht 20 p. gerookte aal.
Na afloop van den verkoop kwam een der koopsters klagen dat zij inplaats van een pond slechts 4 ons ger. aal had ontvangen. Een pakje ger. aal hetwelk eveneens een pond moest wegen bevond zich toen nog in den wagen van Staats. Dit pakje bestemd voor Staats eigengebruik alsmede het pakje van voornoemde koopster werd door mij in een nabijzijnde winkel gecontroleerd waarbij bleek dat beide pakjes ieder 462 gram wogen.
Het pakje van voornoemde koopster werd met eenige aal aangevuld uit het pakje van Staats.
Nadat Staats vertrokken was werden nog enkele klachten aangaande ondergewicht (allen ± 4 ons) aangebracht. Weinige namen der benadeelde personen zijn bekend.
Ik stel U hiermede in kennis opdat tegen Staats maatregelen genomen kunnen worden, alsmede een algemeene waarschuwing aan de handelaren uitgevaardigd, aangezien als eens meer geklaagd werd over ondergewicht, echter zonder aanwijzing der personen.

Amsterdam, 29 Juni 1942
de ambtr.
[Handtekening]

[Kantlijn links onder, ander handschrift:]
m.i. moet A.N. Staats voor onbepaalde tijd van de verdeling worde uitgesloten.
1-7-42 [Initialen]

[Aantekening rechts onder in rood potlood:]
afschrift rapport af Marktkantoor 2/7 ’42

--- * Inhoud: Het document betreft een proces-verbaal of dienstrapport over een geval van oplichting op de markt in de Coertzenstraat (Amsterdam-Zuid). Handelaar A.N. Staats verkocht ponden gerookte aal die in werkelijkheid slechts 462 gram wogen (ongeveer 4 ons in de volksmond van die tijd, waar een pond 500 gram was).
* Bewijsvoering: De controleur was zeer accuraat: hij controleerde niet alleen het pakje van de klaagster, maar ook een pakje dat de handelaar voor eigen gebruik had achtergehouden. Beide bleken exact hetzelfde te lage gewicht te hebben, wat wijst op systematische fraude bij het voorverpakken of wegen.
* Taalgebruik: Het document is geschreven in zakelijk, ambtelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "den verkoop", "hetwelk").
* Sanctie: De handgeschreven toevoeging linksonder is zwaarwegend. In de context van de bezettingstijd betekende uitsluiting van de "verdeling" (distributie) dat de handelaar geen handelswaar meer toegewezen kreeg, wat effectief een beroepsverbod inhield.

--- Dit document stamt uit juni 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er in Nederland sprake van toenemende schaarste en een strikt distributiesysteem. Gerookte aal was een luxeartikel dat op de markt verkocht werd, maar de handel stond onder streng toezicht van het Gemeentelijk Marktwezen.

Fraude met gewichten werd in oorlogstijd hoog opgenomen, omdat het de voedselvoorziening en het vertrouwen in het distributiesysteem ondermijnde. De aanbeveling om de handelaar uit te sluiten van de verdeling toont aan hoe hard de straffen konden zijn voor dergelijke vergrijpen. Het document geeft een inkijkje in de dagelijkse praktijk van de marktcontrole en de kleine criminaliteit (of overlevingsstrategieën) van handelaren tijdens de bezetting.