Officieel rapport / Proces-verbaal van de Prijscontroledienst (P.C.D.). 29 augustus 1942. [Pagina markering bovenin:] IV

[Tekst:]
5e. Dat bleven klagen over de ondoelmatige wijze van
verkopen der fijnere en gewone soorten Zunckel.
Wat betreft de verkoopprijzen lijsten, is dat hier-
door, omdat deze het behandelpeil dezer instelling
wordt gehandhaafd of aangenomen.

Waar er in dit geval geen sprake is van een overschrijding
der prijsvoorschriften, en niet de opzet aanwezig kan
worden geacht op een of andere wijze de voorziening
te verstoren; wordt het eventueel optreden tegen of het
nemen van maatregelen ten opzichte van de toewijzingen
aan de in dit rapport genoemden aan Uw dienst
overgelaten.

Het is ondergeteekende wel gebleken dat de aan-
schaffing tegenover Zunckel te duur was. Vind hier bewijs-
en verzoekt hem daarom de gelijke substantie in den
vervolge te voorkomen, en bij de verwerking van Zunckel zo-
veel mogelijk rekening zoude te houden dat dergelijke
toestanden niet, althans niet voortdurend, dergelijke
dunne vocht krijgen toegezonden.

Hiervan is door mij, op mijn ambtseed, dit
rapport opgemaakt, geteekend en gesloten te Amsterdam
den 29 sten Augustus 1942.

De Controleur P.C.D. # 73
[Handtekening: A. Boogaard]
547

Bijlage: 1 kwitantie.
Gezien
[Handtekening: Visscher]

--- Dit handgeschreven rapport is opgesteld door een controleur van de Prijscontroledienst (P.C.D.). De kern van de zaak betreft klachten over de verkoop van "Zunckel" (een merknaam voor houtskool of een brandstofvervanger die tijdens de oorlogsjaren veelvuldig werd gebruikt).

De belangrijkste punten uit de analyse zijn:
1. Geen Prijsfraude: De controleur stelt vast dat er strikt genomen geen sprake is van een overtreding van de officiële prijsvoorschriften. Er is ook geen opzet gevonden om de distributie ("voorziening") te saboteren.
2. Kwaliteits- en Efficiëntieproblemen: Hoewel de prijs wettelijk klopt, klaagt men over de "ondoelmatige wijze van verkopen" en de kwaliteit. De controleur merkt op dat het product feitelijk te duur is voor wat het biedt en spreekt over "dunne vocht" in de zendingen, wat duidt op een inferieure kwaliteit of onzuiverheden in de brandstof.
3. Ambtelijke Afhandeling: De controleur schuift de beslissing over eventuele sancties of wijzigingen in de toewijzingen (rantsoenen) door naar een hogere dienst. Het rapport is "op ambtseed" opgesteld, wat de juridische status van het document binnen het toenmalige bestuursrecht onderstreept.

--- Dit document stamt uit de zomer van 1942, een periode waarin de schaarste in bezet Nederland steeds nijpender werd. De Duitse bezetter had een strikt systeem van prijsbeheersing en distributie ingevoerd om inflatie en zwarte handel tegen te gaan, uitgevoerd door de Prijscontroledienst.

"Zunckel" was in die tijd een bekende naam voor houtskoolbriketten. Omdat steenkool schaars was en grotendeels naar de Duitse oorlogsindustrie ging, waren burgers en kleine bedrijven aangewezen op vervangers zoals houtskool. Klachten over de kwaliteit (zoals een te hoog vochtgehalte, waardoor het zwaarder woog maar slechter brandde) en de relatief hoge prijs kwamen veelvuldig voor.

Het document illustreert de bureaucratische controle op het dagelijks leven: zelfs de vochtigheid en de efficiëntie van een zak houtskool werden onderwerp van een officieel ambtelijk onderzoek opgesteld in de hoofdstad. A. Boogaard P.C.D. No