Ambbtelijk rapport / Proces-verbaal. 26 september 1942. [Stempel linksboven:] No 46 a / 3 21 / 100
[Stempel middenboven:] M. 1942 30/9
[Handgeschreven:] Marktwezen

[Rechtsboven:] Amsterdam 26/9 - 42

[Annotatie in rood potlood:] n.v.h. [niet voor herhaling?]
[Annotatie in zwarte inkt:] zaak is reeds aan W.H.H. gerapp. [gerapporteerd]

Rapport.

Heden is door mij een p.v. [proces-verbaal] aangezegd aan W. Zalmstra, Pieter Nieuwlandstr. 3 II Achter, op grond van verklaringen afgelegd door den Marktmeester F.A. Uitvlucht, terzake het verkoopen aan Zalmstra van schar II (15-25 cm) voor fl. 1.20 per kg inplaats van voor fl 0.60 vigerende maximum prijs.

W. Zalmstra heeft dit erkend, doch beroept zich op een vergissing. Hij had gemeend, dat de prijs fl 0.60 p. pond was.

Mijn inzicht is, dat Zalmstra hier inderdaad niet met opzet heeft gehandeld, dit ontheft hem echter niet van de verantwoording voor de begane [overtreding]. * Overtreding: Het document betreft een prijsbeheersingszaak tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een handelaar, W. Zalmstra, heeft vis (Schar II) verkocht tegen een prijs die twee keer zo hoog was als de wettelijk vastgestelde maximumprijs (1,20 gulden per kilo in plaats van 0,60 gulden).
* Verweer: De verdachte voert aan dat hij zich heeft vergist in de eenheid: hij dacht dat de prijs van 0,60 gulden per pond (500 gram) gold in plaats van per kilogram.
* Oordeel verbalisant: De opsteller van het rapport gelooft dat er geen sprake was van opzet (geen kwade trouw), maar stelt wel vast dat de handelaar verantwoordelijk blijft voor het naleven van de regels.
* Annotaties: De aantekening "zaak is reeds aan W.H.H. gerapp." wijst erop dat de zaak is doorgegeven aan een hogere instantie of een specifieke afdeling (mogelijk de prijsbeheersing of economische controledienst). Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) was er sprake van toenemende schaarste. Om inflatie en de zwarte markt tegen te gaan, stelde de overheid voor bijna alle goederen, inclusief vis, maximumprijzen vast. De Dienst Marktwezen en de Prijsbeheersing controleerden hier streng op.

Zelfs kleine prijsverschillen werden gerapporteerd en konden leiden tot flinke boetes of zelfs sluiting van de zaak. De Pieter Nieuwlandstraat ligt in de Dapperbuurt in Amsterdam-Oost, een wijk waar veel kleine handelaren en marktkooplieden van de Dappermarkt woonden. Dit document illustreert de strikte bureaucratische controle op de dagelijkse economie in oorlogstijd. F.A. Uitvlucht W. Zalmstra Marktwezen