W. Zalmstra

Ambbtelijke correspondentie/adviesnota betreffende marktbeheer.

In dit document verduidelijkt H. Wolff een eerder gegeven advies over de vervangingsregeling van een marktkoopman genaamd Lodewijks. Er is blijkbaar onduidelijkheid ontstaan over de dagen waarop een "hulp" de standplaats mag innemen. De kern van het probleem is dat de hulp momenteel ook van dinsdag tot en met vrijdag op de markt staat zonder daarvoor marktgeld te betalen. Bovendien komt het voor dat zowel de hulp als Mej. Lodewijks tegelijkertijd een plaats bezetten, wat onreglementair lijkt te zijn. Wolff adviseert daarom de toegestane vervangingstijd strikt te beperken tot de maandag (Westerstraat) en zaterdag (Mosplein), wanneer de echtgenote respectievelijk Lodewijks zelf elders bezet zijn. De latere aantekening van 28 februari 1939 geeft de uitkomst van de kwestie weer: Mevrouw Lodewijks zal de standplaats voortaan zelf weer persoonlijk innemen op alle dagen, met uitzondering van de zaterdag.

Registerblad / Presentielijst van marktkooplieden.

* **Administratieve nauwkeurigheid:** Het document getuigt van een strikte bureaucratische controle op marktactiviteiten kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De presentie wordt per dag bijgehouden om de status van 'vaste plaatshouder' te rechtvaardigen. * **Demografisch profiel:** Veel van de namen op deze lijst (zoals Polak, Reens, Prijs, Sluis, Tasch) zijn kenmerkend voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam, die historisch een groot aandeel had in de ambulante handel. * **Economische diversiteit:** Het assortiment varieert van dagverse producten (vis, groenten, fruit) tot duurzame goederen (emaille, vloerkleden) en specialistische diensten (kledingreparatie). * **Sociale context:** De vermelding "permanent in steun" bij L. Keizer illustreert de economische malaise van de late jaren '30, waarbij zelfs geregistreerde kooplieden soms volledig afhankelijk waren van overheidssteun. De kolom 'Winkelier' dient om onderscheid te maken tussen ambulante handelaren en ondernemers met een vast pand.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of archiefkopie).

Dit document is een formele afwijzing van een verzoek dat door de heer W. Zalmstra was ingediend op 2 december 1941. De brief is kort en zakelijk van aard en geeft geen specifieke details over de inhoud van het oorspronkelijke verzoek, behalve dat het is behandeld door een commissie van de "Visscherij-centrale". De afwijzing is ongemotiveerd ("geen aanleiding bestaat"). De aanwezigheid van de handgeschreven verzendnotitie suggereert dat dit de kopie is die in het archief van de verzendende instantie is achtergebleven.

Ambbtelijk rapport / Proces-verbaal.

* **Overtreding:** Het document betreft een prijsbeheersingszaak tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een handelaar, W. Zalmstra, heeft vis (Schar II) verkocht tegen een prijs die twee keer zo hoog was als de wettelijk vastgestelde maximumprijs (1,20 gulden per kilo in plaats van 0,60 gulden). * **Verweer:** De verdachte voert aan dat hij zich heeft vergist in de eenheid: hij dacht dat de prijs van 0,60 gulden per pond (500 gram) gold in plaats van per kilogram. * **Oordeel verbalisant:** De opsteller van het rapport gelooft dat er geen sprake was van opzet (geen kwade trouw), maar stelt wel vast dat de handelaar verantwoordelijk blijft voor het naleven van de regels. * **Annotaties:** De aantekening "zaak is reeds aan W.H.H. gerapp." wijst erop dat de zaak is doorgegeven aan een hogere instantie of een specifieke afdeling (mogelijk de prijsbeheersing of economische controledienst).

Extract uit het Boek der Besluiten van de Burgemeester van Amsterdam.

Dit document is een officieel administratief besluit van het Amsterdamse gemeentebestuur tijdens de Duitse bezetting. Het illustreert de strenge handhaving van de distributiewetten en prijsbeheersing in oorlogstijd. De kern van het besluit is de bestraffing van W. Zalmstra, een koopman op de Dappermarkt. Hij wordt schuldig bevonden aan "ernstige prijsopdrijving van visch". In een tijd van schaarste en rantsoenering werd prijsopdrijving gezien als een economisch delict dat de voedselvoorziening in gevaar bracht. De straf is ingrijpend: hij wordt voor onbepaalde tijd uitgesloten van de verdeling van vis, wat in de praktijk neerkomt op een beroepsverbod voor die specifieke handel. Opvallend is de gedetailleerde bureaucratische afhandeling, waarbij kopieën van het besluit naar verschillende gemeentelijke afdelingen worden gestuurd, waaronder "Sociale Zaken", wat suggereert dat een dergelijke straf direct invloed had op de bestaanszekerheid van de betrokkene.

Doorslag van een officiële brief/correspondentie.

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek. Mevrouw Zalmstra-Boere had twee brieven geschreven (19 en 20 maart 1943) met het verzoek om de vis-toewijzing die voorheen op naam van haar echtgenoot stond, op haar eigen naam te laten zetten. De directeur ziet geen reden om hieraan mee te werken. * **Toon:** De toon is strikt bureaucratisch en kortaf. Er wordt geen specifieke reden voor de afwijzing gegeven, enkel dat er "geen aanleiding" is. * **Afkortingen:** "d.d." staat voor *de dato* (gedateerd); "jl." staat voor *jongstleden* (van de afgelopen maand). * **Administratie:** De codes bovenin en de handgeschreven rode aantekening (waarschijnlijk de datum van afhandeling of archivering, 29 maart) duiden op een strak beheerd archiefsysteem tijdens de bezetting.

Administratieve notities/besluitvormingslijst.

Het document bevat een lijst met namen van (vermoedelijke) handelaren en de bijbehorende besluitvorming over hun "toewijzingen". Een toewijzing was in tijden van schaarste of overheidsregulering een vergunning of quotum om bepaalde goederen te mogen verhandelen of inkopen. De belangrijkste bevindingen per persoon zijn: * **J. van Velzen:** Aanvraag voor een dubbele toewijzing is afgewezen, ondanks zijn militaire dienstverleden. * **Schipper De Jong:** Wordt kritisch bekeken omdat hij een nieuwkomer is in de vissector ("nooit in visch gedaan"). * **R.J.N. Bicker:** Wordt beschouwd als een betrouwbare ("bona fide") vishandelaar, maar vanwege de kleine schaal van zijn bedrijf krijgt hij slechts één toewijzing voor zoetwatervis. * **F.C.W. Jansen:** Heeft goedkeuring ("acc." voor accoord) gekregen voor een toewijzing van gerookte aal. * **W. Zalmstra:** Aanvankelijk was er twijfel (oproep voor nader onderzoek), maar dit is doorgehaald en vervangen door een goedkeuring voor een dubbele toewijzing. * **A. Meulemans:** Krijgt een beperkte toewijzing (alleen zoetwatervis en aal) omdat hij twee jaar uit de handel is geweest.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in paarse inkt:] Verzonden 9/12 [Getypt:] HG. den Heer W. Zalmstra, Pieter Nieuwlandstraat 3, Amsterdam-Oost. Wijk 18. 46A/152/2 M. 9 December 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 2 dezer deel ik...

# TRANSCRIPTIE No. 46/36/6 M. 1943 15 Juni 1943 Well Langs deze weg neem ik de vrijheid om het volgende onder u zeer gewaardeerde aandacht te brengen. Mijn echtgenoot W. J. Zalmstra, geboren 5 November 1902, is sinds Februari 1942 in Duitsch- land te werk gesteld geworden. Aangezien mijn man niet volledig zijn arbeid kan verrichten en steeds onder dokters behande- ling is, is het niet mogel...

# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven:] **No 46 a / 3 21 / 100** [Stempel middenboven:] **M. 1942 30/9** [Handgeschreven:] *Marktwezen* [Rechtsboven:] *Amsterdam 26/9 - 42* [Annotatie in rood potlood:] *n.v.h.* [niet voor herhaling?] [Annotatie in zwarte inkt:] *zaak is reeds aan W.H.H. gerapp.* [gerapporteerd] **Rapport.** Heden is door mij een p.v. [proces-verbaal] aangezegd aan **W. Zalmstra*...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtsbericht/Interne correspondentie betreffende markttoezicht. * **Datum:** 12 oktober 1942. * **Locatie:** Amsterdam ("A'dam"). * **Betrokkene:** W. Zalmstra, wonende Grote Nieuwlandstraat 3-II. * **Onderwerp:** Overtreding van de vischregeling (verkoop van bedorven vis buiten het distributiestelsel). * **Referentienummer:** 46a/321/115a.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in rood:] Verzonden 25/9 [Rechtsboven getypt:] VD/HG. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r .</u> 46a/321/96 M. 1 25 September 1942. <u>Overtreding vischregeling</u> <u>W.Zalmstra.</u> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;In bijlage dezes heb ik de eer U een afschrift te doen toe- komen van een op 22 dezer door den contrôleur-ma...