Getypt afschrift van een ambtsrapport. 11 november 1942 (datum rapport), 4 december 1942 (datum begeleidende brief). Behoort bij brief No.46A/321/121J M. d.d. 4December 1942 aan den Heer
Wethouder voor de Levensmiddelen van den Directeur van het Marktwezen.

No.46A/321/121H M.1942 12/11 AFSCHRIFT.

R a p p o r t .

Ik, ondergeteekende, H.Vrij, marktopzichter, belast met de
leiding op de dagmarkt Ten Katestraat, verklaar het navolgende.
Op Woensdag 11 November 1942 heeft Mw.P.Koeman-Smit, wonende
Roemer Visscherstraat 5 alhier, den contrôleur Groot in kennis gesteld,
dat op de markt aan de Nicolaas Beetsstraat gepelde garnalen en andere
visch, boven den maximumprijs werd verkocht.
Omstreeks 12 uur 15 minuten hebben wij ons daarheen begeven
en geconstateerd, dat de plaatshouder H.Hinse, die wegens overtreding
is uitgesloten van toewijzing visch en ingevolge K.M.130 geen marktplaats
mag innemen, evenwel zijn marktplaats had ingenomen.
Onderstaande personen hebben ons terplaatse verklaard:
1e. Mw.Koeman-Smit, wonende Roemer Visscherstraat 5 verklaarde, dat zij
voor een ons gepelde garnalen 40 cent en voor 1/4 kg. gerookte bliek 50
cent had betaald;
2e. J.Vastenburg, wonende Hasebroekstraat 99 II deelde mede, dat hij voor
twee ons gerookte bliek 40 cent had betaald;
3e. Mw.A.A.Soest-Kars, Westergasthuisstraat 36 II verklaarde, dat zij
voor twee ons kleine gerookte vischjes 60 cent had betaald.
Genoemde H.Hinse heeft ons desgevraagd verklaard, dat hij
inderdaad zijn visch boven den vastgestelden prijs had verkocht; dat hij
van vischtoewijzing was uitgesloten en clandestien boven den vastgestelden
prijs moest inkoopen; dat het hem bekend is, dat hij geen marktplaats
mag innemen, doch evenwel moet trachten om in het onderhoud van zijn
gezin te voorzien.
Wij hebben Hinse gelast de markt te verlaten en verzocht
met ons mee te gaan naar het marktkantoor. Ik heb den Heer Visser van
den Centralen Contrôle Dienst opgebeld,, doch mij werd medegedeeld, dat
genoemde heer afwezig was. Vervolgens heb ik het Hoofdbureau van Politie
Afd. Economische zaken deze aangelegenheid medegedeeld en verzocht om
assistentie. Daarna zijn twee rechercheurs naar het marktkantoor gekomen
en hebben Hinse een verhoor afgenomen, de visch in beslag genomen en hem
overgebracht naar het Hoofdbureau van Politie.
Bij eventueele revisie van de straf van Hinse verzoek ik
beleefd de aandacht voor zijn gedragingen vermeld in dit rapport en in
mijn rapport van 9 November 1942.

Amsterdam, 11 November 1942.
w.g. H.Vrij.

Voor eensluidend afschrift:
De Directeur van het Marktwezen,
wnd. Het document is een gedetailleerd verslag van een economisch delict tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een marktopzichter rapporteert hoe een vishandelaar, H. Hinse, op heterdaad werd betrapt op de markt in de Nicolaas Beetsstraat (Amsterdam-West). Hinse beging twee overtredingen: hij nam een marktplaats in terwijl hij daarvan was uitgesloten, en hij verkocht vis tegen prijzen die aanzienlijk boven de wettelijke maximumprijzen lagen.

Opvallend is de verklaring van de verdachte: hij erkent de feiten maar voert economische nood aan ("onderhoud van zijn gezin") en wijst op de zwarte markt waarin hij zelf moet inkopen ("clandestien boven den vastgestelden prijs moest inkoopen"). De marktopzichter adviseert bij een eventuele strafherziening rekening te houden met eerdere gedragingen, wat duidt op recidive. Dit rapport moet worden gezien tegen de achtergrond van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Door schaarste was er een streng systeem van distributie en prijsbeheersing ingevoerd. De overheid probeerde via de Centrale Contrôle Dienst (CCD) en de politie (Afdeling Economische Zaken) de zwarte handel en prijsopdrijving te bestrijden.

De "K.M. 130" waarnaar verwezen wordt, is waarschijnlijk een specifieke verordening (Keuringsreglement of Marktverordening) die de toewijzing van marktplaatsen regelde. De markten in de Ten Katestraat en de Nicolaas Beetsstraat waren (en zijn) belangrijke volksmarkten in Amsterdam waar deze regelgeving dagelijks werd gehandhaafd.